Kerstmis 2015

Vrijdag 25 december 2015, Kerstmis (jaar C)

Dit is geen Kerst zoals alle andere. Daarvoor zijn we te zeer dooreengeschud door de recente gebeurtenissen in Parijs en in de wereld. Want ook als wij niet willen toegeven aan angst en pessimisme, dan nog zitten wij met de vraag hoe het nu verder moet. Voor het eerst in de geschiedenis kijken wij machteloos aan tegen iets dat een permanente dreiging lijkt te worden. Want aan elke oorlog, hoe meedogenloos hij ook gevoerd wordt, komt ooit een eind. En elke natuurramp, hoe vernietigend ook, bedaart en de toestand wordt opnieuw normaal. Maar dit is anders. Dit lijkt onomkeerbaar. Het is of wij een blad definitief hebben omgeslagen, alsof dit het einde is van een tijdperk van onbekommerd leven dat nooit meer weerkeert. Goddank echter is de toestand niet hopeloos. Bijzonder ernstig, dat wel, en serieuze bezorgdheid is gerechtvaardigd, maar hopeloos is het niet.

Durven zien
Maar we moeten dan wel iets heel onaangenaams onder ogen durven zien en enkele van onze vanzelfsprekende meningen serieus in  vraag stellen. En stilaan lijkt dat ook te kunnen. Zelfs de laatste diehard onder ons, beseft dat het extremisme waar we mee geconfronteerd worden niets met religieus geloof te maken heeft, eerder met een gebrek eraan. Geloof wordt hier, zoals zo vaak, gebruikt als uithangbord. Op precies dezelfde wijze liet Adolf Hitler, een radicale atheïst, zijn soldaten rondlopen met “Gott mit uns” op hun gordel. Bovendien groeit stilaan een vermoeden dat wij het liefst van al zouden willen negeren, maar dat zich steeds meer aan ons opdringt. Het besef namelijk van de leegheid en daardoor ook het gebrek aan innerlijke weerbaarheid van onze consumptiemaatschappij-zonder-God. Wij zijn bang. Bang voor ons leven, bang vooral voor onze centen. Bang voor onze welvaart. En wij stellen al onze hoop op politie hier en bombardementen ginder. Maar wij zullen onze beschaving en onze manier van leven niet veilig stellen met het genadeloos uitroken van alles en iedereen waar we schrik van hebben.
Wij kunnen ons beter richten op het aanpakken en opruimen van de broeihaarden van de haat. In onze steden leven duizenden jongeren, allochtonen en niet-allochtonen, die niet aan de bak komen. Jongeren die zeer goed weet hebben van de rijkdom van onze samenleving. Maar die zich daarvan uitgesloten voelen, buitengesloten, geminacht. In hun ogen zijn wij een onmenselijke maatschappij, hard, koud en meedogenloos voor iedereen die niet in het plaatje past. In hun ogen dienen al onze groots opgezette goede-doel-acties alleen maar om onszelf een goed gevoel te geven. Dat is niet gezond. En je lost dat niet op door een muur met wachttorens om de stadsgetto’s heen te bouwen.

Ontnuchtering
Misschien is wat wij vandaag meemaken zelfs het begin van het einde van de samenleving-zonder-God. Het einde van de mening dat je een samenleving kan stoelen op wetten en politie alleen. Het ongelijk van Jean-Jacques Rousseau die dacht dat als de mens vrij was, hij automatisch ook deugdzaam zou zijn. Maar waarom zou de mens deugdzaamheid nastreven, als hij zijn eigen norm is en niet bezield wordt door iets hogers dat hem lokt en helpt om goed te zijn?
Het communisme heeft bewezen dat waarden zonder bezieling alleen maar met tirannieke middelen kunnen afgedwongen worden. Ook wat het katholiek onderwijs beweert te doen, het “doorgeven van de christelijke waarden”, is een volkomen waardeloze onderneming als niet tegelijkertijd  ook het christelijk geloof wordt doorgegeven. Als er niets is dat boven ons staat, zegt Dostojewski, als er geen God is die ons lokt en helpt om goed te zijn, dan hebben wij eigenlijk geen enkele logische reden om niet gewoon te doen wat de evolutionaire krachten van ons vragen: alles naar ons toe te halen en alles te vertrappen wat ons daarbij in de weg staat. Ik geloof oprecht dat dat zo is.

Eigen dorp
Maar tegelijk besef ik ook dat evangelisatie van onze verwende cadeautjes-maatschappij een werk van heel lange adem zal zijn. De problemen van vandaag echter kunnen daar niet op wachten. Laten we dus beginnen met daar nu, vandaag al, werk van te maken in onze eigen leefwereld, ons eigen dorp. Laten wij vanaf nu, heel bewust werken aan een opener, vriendelijker dorp. Waar de overal opkomende vereenzaming, grimmigheid en kilte teruggedrongen wordt.
Laten wij terug wat meer binnenlopen bij de buren, ook bij die ene ouwe brompot die aanvankelijk liever heeft dat je niet komt. Laat ons na de Mis blijven napraten – in of buiten de kerk – en bij de dokter, in de bank, in de winkel en kennismaken met mensen die we nog niet kenden. Laten we onze kinderen terug leren oudere mensen groeten op straat. Een dorp waar mensen elkaar groeten en waar kinderen ook dag zeggen tegen oudere mensen, krijgt daardoor alleen al een lieflijk karakter. Sint-Jans-Molenbeek kunnen wij niet redden van hieruit, maar door te werken aan ons eigen dorp veranderen wij de wereld.

Het kán
Enkele dagen geleden was ik ’s avonds op wandel aan de kapel (in Lubbeek). Het was donker en ik struikelde en plots kwam er een jonge man vanuit een geparkeerde auto recht op me af. Ik dacht: “Lap, nu heb ik prijs.” Maar toen hij voor me stond vroeg hij heel voorkomend of ik mij bezeerd had, of alles oké was en ik geen pijn had. En toen ik daar allemaal bevestigend op antwoordde wenste hij me nog een goeie avond en hij was weg. Ik werd er stil van. Dit was mijn kerstmoment dit jaar. Ook als hij niet van plan was mijn gezicht in acajou te zetten, had hij evengoed onverschillig in zijn wagen kunnen blijven zitten. Maar hij deed het niet en hij bewees daarmee met wat voor kleine gebaren wij van een onverschillige en koude maatschappij een warme samenleving kunnen maken. Laten wij er werk van maken. In dit soort dingen, meer dan in wat anders, hebben kleine gebaren grote gevolgen.

Zalig Kerstfeest.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s