Bijbelgeheimen

Zondag 17 januari 2016, 2de zondag door het jaar (jaar C)

Het valt op als je commentaren leest op dit Evangelie over de bruiloft in Kana, dat de schrijvers altijd een beetje moeite lijken te hebben met het feit dat Jezus naar een bruiloft gaat. En dat Hij daar bovendien ook nog zorgt voor meer wijn als die dreigt op te geraken. Zelfs commentatoren die gewoonlijk zweren bij het letterlijk aannemen van wat er geschreven staat, hebben het in dit geval graag over de “diepere symbolische betekenis” van het verhaal. Alsof ze zich generen voor het feit dat Jezus zich inliet met zoiets “banaals” als een bruiloftsfeest.
Ze doen dat beter niet. Want als je goed luistert naar de parabels die Jezus vertelt en de beelden die Hij gebruikt, dan merk je onmiddellijk: deze man kent niet alleen het leven door en door, maar Hij houdt er ook van. Ook van de plezierige  kanten ervan.

Misbruik
Jezus was in ieder geval geen puritein. En toch hebben in de loop van de geschiedenis nogal wat strekkingen die zich christelijk noemden dat van Hem gemaakt. Van het kille, van schuldgevoel doortrokken Jansenisme tot de verderfelijke sekte van de Katharen die vonden dat de mensheid zo slecht was dat ze maar beter kon uitsterven. En zo hebben talloze stromingen Jezus voor hun kar willen spannen. In de jaren 60 maakte men van Jezus dan weer de eerste hippie. De man met zand in z’n haar en sandalen aan zijn voeten, die het alleen maar over liefde had en al weldoende rondging. Die sprak over de bloemen van Jericho, over een afgedwaald schaap en een verloren muntje. En die ’s avonds op het strand bij het meer van Genezareth bij een houtskoolvuurtje keek naar de zonsondergang en met zijn vrienden brood brak en wijn dronk en het had over de liefde die sterker is dan de dood … Heel romantisch was dat. Een beetje later werd Jezus dan weer gezien als de voorloper van Che Guevara, de inspirator van bevrijdingstheologen en guerrillastrijders, ook al gingen die eerder hun inspiratie zoeken in het Oude Testament.

Handboek
Maar, hoe kan dit nu allemaal? Hoe komt het dat je de Bijbel blijkbaar voor zowat alles kan gebruiken, zo’n beetje voor iedere kar kan spannen? De reden daarvan is simpel. De Bijbel is nu eenmaal geen boek met daarin een scherp afgebakende leer. Het is geen programmaverklaring, geen theologische of wetenschappelijke theorie, en nog minder een soort wetboek. De Bijbel is de neerslag van ervaringen die mensen gedurende duizenden jaren opdeden met God. Een ervaring met God is altijd gekleurd door wie we zelf zijn, kan dus ook nooit exact beschreven worden. Die eigen persoonlijke kleur geldt uiteraard nog meer voor de bedenkingen en overwegingen van de schrijvers (het waren er tientallen, misschien wel honderden). En dat geldt natuurlijk ook voor de verhalen. In dezelfde Bijbel staan bijvoorbeeld twee totaal verschillende scheppingsverhalen … Nu zal ik wel de laatste zijn om mee te doen met de hedendaagse neiging om zowat alles weg te relativeren tot er geen enkele zekerheid meer overblijft. Dat is ziek. Maar het is wel goed om te beseffen dat de Bijbel geen handboek is. Een van de meest fascinerende vaststellingen bij het lezen van de Bijbel is dat je er in ontdekt hoe het denken van mensen over God in de loop van vele eeuwen evolueerde. Of, anders bekeken, hoe Gods zelfopenbaring zich in de loop der tijden steeds meer verfijnt. Wat wazig en verhuld begint in de voor-Bijbelse mythen zal zich uiteindelijk ten volle uitkristalliseren in de Menswording van Jezus.

Kennis
Maar je moet dan wel weten wat de oudste delen van de Schrift zijn (en dat zijn niet de eerste bladzijden!) en in welke context ze geschreven zijn. En beseffen dat er in het Oude Testament nogal wat dingen staan waar je als christen onmogelijk kan mee akkoord gaan. Het is dus goed het Oude Testament te behouden om te zien “van waar we komen”. Maar het is dan weer niet goed om uw kinderen aan te sporen om zomaar wat in de Bijbel te lezen. Het Evangelie van Jezus wel, maar het O.T. niet, dat moet voortdurend verklaard en geduid worden. Ik kan echt wel begrip opbrengen voor het feit dat de Kerk vroeger aan leken verbood om de Bijbel te lezen. De overgrote meerderheid van de mensen kon niet lezen of schrijven en de leken die het wel konden misten vaak de nodige theologische kennis. Alle gewelddadige sekten zijn op die manier ontstaan: doordat een of ander  warhoofd zich vastpinde op een tekst uit het Oude Testament.

Hulp
De Kerk heeft niet alleen het recht, maar zelfs de plicht om “leergezag” te zijn. Je kan haar zien als een gigantisch arsenaal van kennis op het gebied van geloof. Ze moet die expertise ten dienste stellen van de gelovigen. Dankzij die kennis verlies je geen kostbare tijd met beuzelarijen of verkeerde interpretaties en kan je recht naar de kern gaan. Sommigen zeggen: al dat onderzoek in niet nodig, je moet gewoon de Bijbel lezen en geloven in wat er geschreven staat. Maar dat is het juist: wat staat er geschreven, wat bedoelt de auteur? Als je met een klaar hedendaags hoofd een tekst van 4000 jaar geleden leest, en gewoon aanneemt wat er staat, riskeer je je geloof geheel of gedeeltelijk te baseren op een verkeerd begrepen tekst. Eerst moet je precies weten wat de tekst die je leest, echt wil zeggen. Pas dan kan hij dienstbaar zijn voor je geloof.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s