Vergeving bevrijdt

Zondag 13 maart 2016, 5de zondag van de veertigdagentijd (jaar C)

Na de parabel van de Verloren Zoon, vorige week, brengt de evangelielezing van vandaag ons opnieuw een verhaal over barmhartigheid en vergeving.
Dit keer gaat het echter niet over een parabel, maar over een optreden van Jezus. Over de manier waarop hij een vrouw die op overspel betrapt werd in bescherming neemt tegen een groepje uitgelaten kladlopers. (Waarvan overigens niet zelden de hardste schreeuwers het meest boter op hun hoofd hebben.)
Het is precies op dat punt dat Jezus hen pakt. Er staat: “Hij schreef met z’n vinger in het zand.” Een gebaar dat je als hedendaags lezer moeilijk kan plaatsen, maar dat voor een Bijbelvaste Jood boekdelen sprak. Het gebaar gaat terug op een tekst van de profeet Jeremia (Jer. 17, 13). “Al wie van de weg van de Heer afwijken, hun namen zullen geschreven worden in het zand van de dode aarde waarin alle leven zal vergaan”. Wat Jezus hier zegt is: alleen de weg van de Heer voert naar het leven. De weg van de zonde mag dan al aanlokkelijk, tintelend en fris lijken, hij eindigt noodzakelijkerwijze in de leegte en het niets. Leven in zonde is krabbelen in het zand, het lijkt heel wat maar het stelt uiteindelijk  niets voor.

Ontnuchterend
Maar wie zijn dan diegenen die “leven in zonde”, die vergeving en bekering nodig hebben? Het antwoord is: wij allemaal. Ook de moraalridders en puriteinen onder ons. En de evangelist Johannes doet er nog een schepje bovenop door droogjes te vermelden dat “de oudsten het eerst afdropen”. Een duidelijke verwijzing naar het verhaal over de kuise Suzanna (Daniël 13). Ook daar zijn het de onberispelijk geachte oudsten die de mooie Suzanna aanklagen, niet uit eerlijke morele verontwaardiging maar omdat zijzelf hun spel met haar niet konden spelen. Terwijl ik dit alles neerschrijf besef ik dat ik moet oppassen van niet de sensatietoer op te gaan, want dit soort verhalen leent zich daar natuurlijk wel toe. Wat ik alleen maar wil zeggen is: iedereen, elke mens, ieder van ons is zondaar, wijkt af van het pad dat God voor ons uitstippelt en heeft dus ook vergeving nodig.

Rustgevend
Het is, denk ik, belangrijk dat we dat inzien. Want wie niet beseft dat hij vergeving nodig heeft kan ook nooit de warmte van Gods barmhartigheid ervaren. Veel te vlug denken wij onder invloed van een bepaald soort gevulgariseerde psychologie dat erkennen dat we fout zijn ons ongelukkig maakt, deprimerend is, ons gevoel van eigenwaarde aantast. Maar dat is in ieder geval niet zo in onze relatie met God. Integendeel. Misschien staan we er niet genoeg bij stil, maar bestaat er een groter geluk dan diep doordrongen zijn van het besef dat Godzelf je vergeeft, je in zijn armen sluit en tegen je zegt: “Ik kijk al zolang naar je uit.”? Eindelijk heb je de stap gezet. Welkom thuis. Misschien staan we daar echt niet genoeg bij stil. Welk een geluksgevoel er door je heen moet stromen als heel je wezen doordrongen raakt van het besef dat God je alles vergeeft, je omhelst en van je houdt alsof er op heel de aarde niemand anders is dan jij alleen.

Oproepend
Misschien is het geen onnodige luxe om hier toch nog even bij te vermelden dat vergeven iets heel anders is dan “verontschuldigen”. Jezus zegt tot de vrouw die overspel gepleegd heeft: “Ik veroordeel u niet, ga vrijuit en zondig voortaan niet meer.” Dat laatste is belangrijk. Hij zegt dus niet: ’t is allemaal zo erg niet, je bedoelt het wel goed, je hebt een goed hart en dat is tenslotte wat telt. Hij zegt ook niet: je moet niet teveel naar die pezewevers luisteren, een mens mag al eens een verzetje hebben, ik begrijp dat je ook reden hebt om te doen wat je doet …
Jezus zegt dat niet. De vrouw heeft haar man bedrogen en het geluk van de gezinsleden in gevaar gebracht. Wat ze deed was gewoon fout. En Jezus vergoelijkt dat niet. Hij veroordeelt haar niet, maar hij zegt haar wel klaar en duidelijk: wat je deed was verkeerd. Doe het niet meer. Vergeven is totaal iets anders dan verontschuldigen, toedekken, wegzalven. Velen zien God tegenwoordig graag als een lieve opa die vol begrip de ogen sluit voor wat we fout doen en zelfs ons ergste kwaad door de vingers ziet. Maar als ergens de wens de vader is van de gedachte, dan wel hier. God vergeeft ons zelfs ons ergste kwaad, ook datgene wat mensen ons niet kunnen of willen vergeven.
Maar dan moeten we wel ophouden met naar verontschuldigingen te zoeken en onszelf eruit proberen te praten. God vergeeft ons alles. Maar dan moeten wij wel eerst de wapens neerleggen, door de knieën gaan, schuld bekennen, om vergeving vragen.

Bevrijdend
Om te besluiten nog dit. Elk kwaad dat ik een ander mens berokken is wegens zijn gebrek aan liefde ook een zonde tegen God en moet ook en zelfs op de eerste plaats door Hem vergeven worden. Soms echter is er alleen nog God om mij te vergeven, omdat de mens die ik benadeelde of deed lijden, overleden is bijvoorbeeld. Welk een genade is het dan naar God te kunnen gaan. En in plaats van langzaam aangevreten te worden door woekerende schuldgevoelens, verdringing en ontkenning, diep overtuigd te geraken dat Godzelf je vergeven heeft. Vergeving vragen en krijgen is helemaal niet iets zieks of vernederends.
Het is integendeel een van de meest bevrijdende ervaringen die een mens kan meemaken. Ook als het zich afspeelt tussen mensen onderling trouwens.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s