Radicaal mededogen

Zondag 14 augustus 2016, 20ste zondag door het jaar (jaar C)

Jezus heeft nooit aangezet tot oorlog of haat en Hij heeft ook nooit zelf oorlogen gevoerd. Ik weet dat dit bespottelijk vanzelfsprekend klinkt voor diegenen die enigszins met Hem vertrouwd zijn. Maar steeds meer mensen weten zo goed als niets meer over het christelijk geloof en je kan hen dus wijsmaken wat je maar wil. En dat wordt dan ook ijverig gedaan. Via kranten en tijdschriften, via facebook en twitter wordt de angst en de afschuw van de westerlingen voor terrorisme en jihadisme op grote schaal misbruikt om in alle toonaarden het liedje te zingen van ‘godsdienst=oorlog’. Er wordt niet gespecificeerd en niet genuanceerd. De boodschap die systematisch ingehamerd wordt is: ‘Godsdienst, elke godsdienst, betekent oorlog.’ Het is duidelijk dat dit hier in Europa alleen maar kan betekenen dat het christendom nog maar eens nagetrapt wordt.

Onderscheid
En dat is heel erg oneerlijk. Godsdiensten worden heel vaak misbruikt door machthebbers. Ze verworden dan tot ideologieën. Ideologieën die dan alleen maar dienen om machtswellust en veroveringsdrang, om onderdrukking en discriminatie te legitimeren. Ieder geloof, iedere verheven gedachte zelfs, kan door sinistere figuren misbruikt worden om allesbehalve verheven doelen na te streven. Maar dat kan je nooit op rekening van dat geloof zetten. Dat een vies paterke iets gedaan heeft met kinderen, mag dan al afschuwelijk zijn, het zegt niets over het geloof in Jezus Christus. En dat Adolf Hitler, een radicale atheïst, zijn soldaten liet rondlopen met “Gott mit uns” op hun gordel kan nooit betekenen dat er iets mis is met God. Ik denk dat wij heel zorgvuldig met dit soort gegevens moeten omspringen. En duidelijk het onderscheid moeten maken tussen het geloof en het misbruik dat ervan kan gemaakt worden.

Inquisitie
Het kan interessant zijn om in dit verband er nog eens “De gebroeders Karamazov” van Dostojewski op na te slaan. U hoeft daarom die hele turf niet te herlezen (hoewel het een van de meesterwerken uit de wereldliteratuur is). Christus keert in de 16de eeuw terug op aarde en heeft een gesprek met de grootinquisiteur van Toledo. Maar lees nog eens het “Gesprek tussen Christus en de Grootinquisiteur”. Van meet af aan besef je dat het de grootinquisiteur helemaal niet om godsdienst en geloof te doen is. Het gaat over hoe je de staat bestuurt en de mensen een rustig en tevreden bestaan bezorgt. In de eerste plaats door ze in het gareel te houden. Want mensen zijn dom en moeten geleid worden. De inquisiteur heeft de grootste minachting voor Christus, diens beroep op de menselijke vrijheid en zijn vertrouwen in de mens. “Ga toch terug naar waar je vandaan komt”, zegt de inquisiteur korzelig tegen Christus. Wij kunnen hier niks met je doen. Wij weten hoe je rust en orde moet handhaven en de mensen gelukkig kan houden met snoepjes. “Ga toch weg”, zegt de kardinaal-grootinquisiteur tegen Christus, je bent een sukkel, jij weet niets af van de mens en nog minder van het geven van leiding. Omwille van deze scène werd het boek in Rusland verboden, zowel onder de tsaren als onder het communisme. Ze wisten zeer goed waarom. Het gaat immers over staatsterreur, niet over geloof. Dat Dostojewski voor onze consumptiemaatschappij minder gevaarlijk lijkt ligt misschien niet aan zijn boeken, maar wel aan het feit dat wij al zo ver zijn dat we liever naar de snoepjes “Thuis” en “Familie” kijken dan “De gebroeders Karamazov” te lezen.

Spanningen
Terug naar Jezus nu. Ik denk dat het evident is dat Jezus het absolute tegendeel is van iemand die op oorlog en onenigheid aanstuurt. Zijn leer was er een van liefde, barmhartigheid, aandacht, tedere ontferming, … Maar wat bedoelt Hij dan met: “Vuur ben ik komen brengen op aarde”? Ik denk dat je dat onmiddellijk al begrijpt als je de tekst verder leest. Jezus vroeg van mensen bekering. Dat ze zich zouden afkeren van hun slechte gewoonten, van hun egoïsme vooral. En dat ze in plaats daarvan zorgdragend en zichzelf vergetend in het leven zouden staan. Het is duidelijk dat niet iedereen daarvoor staat te springen. En dat, wanneer je er toch wil op ingaan, er spanningen, soms heel erge spanningen komen met je omgeving.

Soft?
Jezus heeft dat zelf mogen ondervinden van de machthebbers van die tijd.
Hij bracht zijn leer in een maatschappij die helemaal verziekt was door
militant en gewelddadig nationalisme. Voor de machthebbers zowel als voor de oppositie was Hij een storende factor die een veel te “softe” boodschap bracht. Maar Jezus was niet soft, nam geen woord terug. Hij bleef volhouden dat God liefde is, dat Hij houdt van elke mens zonder onderscheid en dat wij God alleen kennen en beminnen in het liefhebben van zijn mensen. En Hij stierf nog liever zelf dan ook maar de minste toegeving te doen aan onze neiging tot geweld en overheersing. Christendom heeft alles te maken met liefde, respect en mededogen. Iedereen die in naam van dat geloof mensen tegen elkaar opzet, stelt zichzelf daarmee meteen ook buiten dat geloof. Er is immers geen groter verraad van Jezus denkbaar.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s