Vérder kijken

Zondag 21 augustus 2016, 21ste zondag door het jaar (jaar C)

Het doorgronden van de werkelijkheid is in onze cultuur helemaal in handen gegeven van het proefondervindelijk onderzoek, van de empirische wetenschap.
Nu heeft in het Westen het rationele altijd een bijzonder sterke positie ingenomen. Denk maar aan Aristoteles, aan de middeleeuwse theologie en aan Thomas van Aquino. Maar vanaf de tijd van de verlichting zag men in de rede en de wetenschap nog het enige geldige middel om de werkelijkheid in kaart te brengen. Toen dan ook, de eeuwen die daarop volgden, de wetenschap enorme successen boekte, trad er een soort verenging op en geraakten alle andere vormen van kennisverwerving in diskrediet. In de roes van haar triomfen ging de wetenschap zichzelf uitroepen tot de enige manier om kennis te verwerven. Alles wat niet door die wetenschap kon onderzocht worden (God bijvoorbeeld) werd verwezen naar het rijk van de verbeelding. Als gevolg daarvan gingen ook nogal wat gelovigen hun koelbloedigheid verliezen. Tot op vandaag zijn er predikanten en theologen die zomaar alles overboord gooien wat niet onmiddellijk wetenschappelijk kan bewezen worden.

Apollonia
Onterecht natuurlijk. Want alles wat met God te maken heeft ontsnapt per definitie aan wetenschappelijke registratie, aan proefondervindelijke vaststellingen. Ik moet daarbij altijd denken aan die jonge paters die in de jaren 60, vlak na het concilie, onze kerken afschuimden met de belangwekkende mededeling dat we “vroeger de H. Apollonia hadden, maar nu was er de tandarts”. Ik wist toen zelfs als kind al dat er iets niet klopte van wat die wakkere borsten ons kwamen vertellen. Zusters en broers, God behoede ons ervoor dat we tuimelen in de valkuil van het anti-rationalisme of het anti-intellectualisme. D’r is absoluut niks mis met wetenschap en technologie. Wanneer ik tandpijn heb ga ik dus gewoon naar de tandarts. Maar ik weet ook heel goed dat heiligen mij dingen kunnen vertellen waar de tandarts helemaal niets vanaf weet. Wij mogen als gelovigen gerust terug wat zelfbewuster worden. Geloof kan voor ons een diepte en een volheid van leven ontsluiten waarin geen wetenschap kan doordringen.

Ouwe koek
Laat theologen en predikanten daarom al beginnen op te houden met hun ontmythologiseringsgedram. Met hun systematisch pogen om het geloof in het veel te enge doosje van de wetenschap te wringen. Waardoor ze dat geloof oneindig verschralen en de warme geborgenheid van de levende God vervangen door de kilte van abstracte ideeën. Laat men daar, na 40 jaar, toch eindelijk mee ophouden. Het is genoeg geweest. En het is bovendien allemaal zo verschrikkelijk passé. Buiten de Kerk is men al volop bezig met de “hertovering” van onze wereld. Met het terug openkomen voor een werkelijkheid die veel rijker is dan onze wetenschappelijke neus lang is. In de relatie van ontelbare tijdgenoten tot de natuur bijvoorbeeld, zit een onmiskenbaar religieus element. Terwijl wetenschappers tegenwoordig zelf zeer goed beseffen dat de pretentie van de verlichting dat de wetenschap ooit alle menselijke vraagstukken oplost, ook de morele en religieuze, dat die pretentie helemaal achterhaald is.
Recente fysische inzichten in de bevreemdende aard van materie, ruimte, tijd en energie vergroten alleen maar het mysterie. Terwijl het bewustzijn moeilijk blijkt vast te pinnen binnen het brein. Het zgn. onttoveren van de wereld blijkt nu al ingehaald door een nieuwe honger naar betovering. Honger naar de diepte van het leven. En dan kan het geloof ons gidsen.

Maria
God is diep in ons. Je komt Hem op het spoor, niet via wetenschappelijk onderzoek maar door in jezelf te keren, door gebed en contemplatie. Wie op zoek gaat naar de levende God en afdaalt in zichzelf, die moet aan het begin van zijn tocht een aantal dingen achterlaten. De kille afstandelijkheid van zijn rationele denken op de eerste plaats. Want in zijn diepste kern blijkt onze wereld een wereld te zijn van warmte en van ongedwongen omgang: niets moet opgehouden, verborgen of bewezen worden. Wij worden door de diepste Grond van het bestaan volkomen aanvaard zoals we zijn. Diep ontzag en respect gaan moeiteloos samen met heel intieme omgang met God. En ook met Maria bijvoorbeeld.
Ik hou van Maria. Ik vertel haar dingen die ik nooit aan iemand anders zou vertellen.

Schoonheid
Ik denk dat ik nochtans eerder rationeel ben ingesteld en dat ook mijn godsdienstigheid niet sentimenteel is. Maar ons verstand kan ons wel helpen bij onze beslissing om te geloven. Maar om iets over het geloof zelf te kunnen vertellen moeten we er binnengaan, het van binnenuit leren kennen. Door de ogen van het geloof blijkt onze wereld een schoonheid en een diepte te bezitten waar wij voorheen, met ons verstand alleen, geen flauw vermoeden van hadden.
Het religieuze hoort, denk ik, fundamenteel bij ons mens-zijn. Het geeft zoveel kleur en warmte, zoveel nabijheid en geborgenheid, zoveel hoop en vertrouwen, zoveel kracht om alles aan te kunnen, dat ik het verlies ervan als een verminking van mijn mens-zijn zou ervaren. Laten wij ons geloof koesteren. Het is ons kostbaarste bezit.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s