Gezag

Zondag 30 oktober 2016, 31ste zondag door het jaar (jaar C)

Vorige week hadden we het over de nederigheid. Een toemaatje. We zagen dat het vaak onze eigen fouten zijn die we – danig uitvergroot – ontdekken bij anderen. En die we daar ook willen bestrijden. In het geval van de nederigheid is dat heel opvallend: het zijn altijd de anderen die daar een gebrek aan hebben. En dan vooral de mensen die gezag uitoefenen, die om een of andere reden boven ons gesteld zijn. Die moeten per definitie meer nederig worden en wij willen hen daar graag bij helpen. “Die is niet meer dan ik”, hoor je dan wel eens. “Ik ben niet minder dan hij”. Uiterst pijnlijk is dat. Want, erg vernederend voor de mens die zoiets zegt. Omdat het wijst op diep ingewortelde gevoelens van minderwaardigheid. Iemand die een gezond gedacht heeft over zichzelf, die heeft geen enkele behoefte om mensen die gezag uitoefenen naar beneden te halen.
Zo iemand kan dan ook heel goed leven met de gedachte dat er ook terreinen zijn waar hijzelf niet uitblinkt en waar anderen meer kunnen of bekwamer zijn dan hij. Mordicus alles wat een beetje uitsteekt willen naar beneden halen, afvlakken, belachelijk maken, duidt op . . .  jaloezie. En jaloezie is inderdaad een van de meest vernederende passies waar een mens zich aan kan bezondigen. Omdat iemand die toegeeft aan jaloezie onvrijwillig toegeeft dat hij minder waard is dan diegene waar hij jaloers op is.

Opvoeding
Ik denk dat wij daar ook als maatschappij meer moeten op letten. Een maatschappij waarin overheidsinstellingen en overheidspersonen voortdurend belachelijk gemaakt worden en men steeds minder respect opbrengt voor welk gezag dan ook, zakt onherroepelijk weg in de chaos. En dat begint uiteraard bij de opvoeding. Het is echt niet goed als je ziet hoe onbeschoft sommige kinderen die maar nauwelijks kunnen praten, omgaan met hun ouders. Ouders die daar dan vaak nog glunderend bijstaan: “Ons Lowieke zal later zijn mannetje wel staan”. Maar als Lowieke van vijf, zes jaar, heel onbeschoft is tegen zijn moeder dan moet ons Lowieke serieus gestraft worden i.p.v. dat hij de hemel in geprezen wordt en later opgroeit tot een gevaar voor de maatschappij.
Ik denk dat wij als samenleving ons daar meer moeten over bezinnen. En vooral ook ophouden met onszelf wijs te maken dat afkeer voor gezag en nivelleringsdrang te maken heeft met gezonde democratische gevoelens en opkomen voor de gelijkheid van de mensen.

Absurd
Om te beginnen zijn we niet allemaal gelijk. De ene mens is groot, de ander klein, de ene is man, de ander vrouw, de ene is mooi, de ander iets minder. Wij zijn gewoon niet gelijk. De gelijkheid die wij wel nastreven en die de hoeksteen is van onze rechtsstaat, is een politiek begrip. En dat is iets anders dan gelijk-zijn tout court. Sinds “Du contrat social” van Rousseau en “De l’esprit des lois” van Montesquieu zijn we het erover eens dat iedereen gelijk is voor de wet. D.w.z. dat niemand boven de wet staat. Concreet wil dat zeggen dat als de koning b.v. een moord zou begaan, hij op precies dezelfde wijze moet gearresteerd, verhoord en veroordeeld worden als iedere andere burger in dit land. Hij staat niet boven de wet. Maar van daaruit gaan beweren: “Die koning is niet meer dan ik”,  is absurd. Hij is wel degelijk meer dan ik: hij is de Koning. Hij vertegenwoordigt het land. En ik kan dan misschien beter radijsjes kweken dan hij, maar ook als zelfbewuste burger zal ik nooit zeggen: hij is niet meer dan ik. Want dat is hij wel: hij vertegenwoordigt het land, het gezag en de wet. En dat geldt ook voor een eenvoudige politieman. Misschien heb ik een groter huis, een mooiere vrouw, een indrukwekkender diploma dan hij, maar op het moment dat hij mij bekeurt, vertegenwoordigt hij het wettige gezag. Ik niet. Op dat moment “is” hij dus wel degelijk meer dan ik. Als we dat loslaten vervallen we in anarchie.

Belastingen
Van de andere kant is het natuurlijk ook wel zo dat de overheid alles in het werk moet stellen om het vertrouwen van de burgers te verdienen. Zoals de meesten onder u heb ik met veel interesse gekeken naar de debatten (of tenminste uittreksels daaruit) tussen Clinton en Trump. En wat mij daarvan vooral is bijgebleven is dat in de machtigste democratie van de wereld, de superrijken zo goed als geen belastingen betalen.
In theorie betalen ze ontzettend veel belasting, maar omdat ze zo onwaarschijnlijk veel kunnen aftrekken betaalt in de praktijk een arme zwarte uit de Bronx meer belastingen dan Warren Buffett, die miljarden verdient. En je vraagt je dan natuurlijk onmiddellijk af of dat hier ook zo is. Zeker als ik een bepaalde ondernemer op tv hoor zeggen dat hij op de miljoenenwinst bij de verkoop van zijn farma-bedrijf geen frank belastingen betaalt. Met als reden dat hij dat geld terug investeert. Dat klinkt misschien economisch interessant. Maar is dat ook moreel verantwoord? Dat hij dat mag en anderen niet? Er zijn misschien nog andere mensen die met hun belastinggeld aandelen in bedrijven zouden willen kopen. Investeren dus. Maar zij mogen dat niet. Anderen blijkbaar wel.

Goed beleid
Zusters en broers, christenen zijn geen jakobijnen, anarchisten of nihilisten. Wij moeten in onze samenleving terug respect binnenbrengen als wij willen overleven. Respect voor iedere mens maar ook respect voor het gezag, zowel dat van ouders als het gezag van overheden. Maar dan moet die overheid wel streven naar een rechtvaardige verdeling van rechten en plichten. Zodat dat respect niet moet afgedwongen worden zoals in een dictatuur, maar een spontaan antwoord is op een rechtschapen beleid.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s