Grootheid van de mens

Zondag 26 november 2017 – 34ste zondag door het jaar (jaar A) – Feest van Christus Koning

Vorige week hebben wij het uitgebreid gehad over onze talenten. En meer bepaald over het kostbaarste talent dat we bezitten: het talent, het vermogen om in contact te komen met God. Op een manier zoals een persoon contact opneemt met een andere persoon: door te spreken, te luisteren, door er een relatie mee op te bouwen. Dat maakt meteen ook de grootheid uit van de mens. Hij is inderdaad het enige wezen op aarde (en misschien wel in de hele kosmos) dat op die manier in contact kan treden met God. Al moet hier onmiddellijk aan toegevoegd worden dat dit alleen maar mogelijk is omdat God zich in een persoon, in een mens, aan ons heeft laten kennen. Zonder Jezus kunnen wij ons geen enkele voorstelling maken van God. Dat kunnen we nu nog niet trouwens. Wij kunnen God onmogelijk met ons verstand (of ons gevoel) vatten of doorgronden. Wij weten niet hoe Hij er uitziet of hoe Hij zich verhoudt tot andere levensvormen en planeten.
Maar dankzij Jezus begrijpen wij wel waarom Hij ons gewild heeft, hoe Hij ons droomt en hoe Hij van ons houdt als van de appel van zijn oog. En dat is ons genoeg. Daarmee is ook gezegd waarom het zo belangrijk is dat wij Jezus zien als een icoon van God: een mens waarin God zichtbaar werd voor ons. Was Jezus alleen maar een profeet of een groot moreel leraar, dan was Hij voor ons van weinig nut.

Doorgeefluik?
Een direct gevolg nu van het feit dat wij ons als mens voor God kunnen openstellen, is dat God doorheen ons kan werken. Als wij dat willen. En dat Hij, zoals wij vorige week zagen, alles gaat doen om ons ertoe te verleiden te groeien naar Hem toe. Om te groeien in liefde. Om steeds meer liefdevol in het leven te staan. Dat is het doel van ons leven: groeien in liefde. Eens dat je daar oog voor hebt, ga je merken dat God werkelijk alles kan gebruiken en alle wegen kan ombuigen om in jou en door jou zijn doel te bereiken. Zelfs ziekte en dood kan Hij gebruiken om meer liefde in de wereld te brengen. Iets wat Theresia van Lisieux aan het eind van haar leven deed uitroepen: “Tout est grâce!” Alles is Genade! Maar mét die bijna euforische vaststelling rijst er natuurlijk ook meteen een gigantisch probleem. Want als wij, wanneer wij goed zijn of iets goeds tot stand brengen, alleen maar een soort voertuig of een doorgeefluik zijn van de goddelijke liefde, waar zit dan de grootheid van de mens?

Persoonlijkheid
Ik herinner mij een interessant gesprek hierover tussen de ongelovige schrijver Umberto Eco en kardinaal Martini van Milaan. Ik ben de tekst verloren, hou er dus rekening mee dat ik niet exact kan citeren. Maar het antwoord van Martini luidde ongeveer als volgt.
Elke liefde komt inderdaad van God. Maar de grootheid van de mens zit hierin dat hij er zich vrijwillig voor kan openstellen of ze afwijzen. God respecteert de menselijke vrijheid om Hem toe te laten of af te wijzen. De grootheid van de mens ligt niet zozeer in zijn liefdevolle werken maar in het feit dat hij bekwaam is, het vermogen bezit om met God mee te werken. Om a.h.w. een partner te zijn van God. En om daar zelf voor te kiezen! Dat vermogen heeft hij natuurlijk van God gekregen, maar hij bezit het wel. En God respecteert het. En dat maakt de grootheid uit van de mens. Bovendien, zou C. S. Lewis er aan toevoegen, is de mens natuurlijk veel meer dan alleen maar een doorgeefluik van de goddelijke liefde. Zijn door God geïnspireerde daden worden helemaal ingekleurd door zijn eigen superindividuele persoonlijkheid. Het lijkt er zelfs op dat hoe dichter je bij God komt, hoe meer je persoonlijkheid uit de verf komt in plaats van afgevlakt te worden. Je moet dat maar eens nagaan: er zijn geen mensen die sterker van elkaar verschillen dan heiligen.

Eindeloos groeien
En een tweede zaak die we vorige week behandelden en die misschien niet genoeg uit de verf kwam, is die idee van het groeien in liefde. Als God liefde is, dan kan het doel van ons leven alleen maar zijn dat wij groeien in liefde. Dat wij aan het eind van ons leven met voldoening kunnen zeggen dat wij van een klein bangelijk en egoïstisch wezentje zijn uitgegroeid tot iemand die zijn geluk vindt in het liefdevol omgaan met mensen. Een idee daarbij die mij persoonlijk bijzonder dierbaar is, is de gedachte dat je kan groeien tot op de dag van je dood. Ik vind dat een bijzonder kostbare gedachte voor als je ouder wordt. Deze week nog hoorde ik een ouder wordende actrice op de radio zeggen: wie zegt dat de ouderdom een mooie leeftijd is, met eigen charmes, is een leugenaar. Je begrijpt direct van waaruit iemand zoiets zegt: na je veertigste is je leven voorbij. Leven is immers jong zijn, mooi en lenig. Je amuseren in het uitgaansleven. Succes hebben op het voetbalveld en bij de meisjes. En als dat allemaal niet meer kan of minder, is het leven voorbij. Dan is het alleen nog lijdzaam toekijken, dromen van vroeger, wachten op de dood. Welnu, dat is pure onzin. Wij mogen ons dat niet laten wijsmaken. Dat is de oneindig lusteloos en depressief makende visie die de vermaak-industrie de mensen heeft ingepompt. Maar het is pure onzin.

Kansen
Natuurlijk brengt ouder worden allerlei kwaaltjes en ongemakken mee. Maar waarom zouden wij niet méér kijken naar de kansen die het ouder worden je geeft. En dan bedoel ik helemaal niet dat je als je ouder wordt rustig kan genieten van de natuur of van een goed boek of van een stuk gâteau in Scherpenheuvel. Dat ook natuurlijk. Maar er is nog iets veel belangrijkers: je krijgt de kans om dingen recht te zetten. Als ik nu overdenk – en ik kan natuurlijk alleen maar spreken voor mezelf – hoe ik vroeger leefde, dan ben ik oneindig dankbaar dat ik oud mag worden. Omdat ik nu durf te zien hoeveel arrogantie er stak achter mijn jeugdig enthousiasme; hoeveel leegheid zich kan verbergen achter het vlinderen van de ene topervaring naar de andere, en hoeveel hardheid en liefdeloosheid er kan schuilen onder een sensuele natuur. Ouder worden geeft je de kans dat in te zien en te proberen het goed te maken. En dáár gelukkig om te zijn. Ook voor die ontdekking ben ik Jezus bijzonder dankbaar.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s