Eerlijk blijven

Zondag 17 december 2017, 3de zondag van de Advent (jaar B)

“Moest er oorlog komen”, zeggen de mensen, “dan zitten de kerken terug vol”! En ze hebben gelijk. En in dezelfde zin kan je rustig stellen dat, als er een zware economische crisis komt met armoede en ellende tot gevolg, het vanzelf weer drukker wordt in gebedshuizen en bedevaartsplaatsen.
De verklaring hiervan ligt voor de hand. Wanneer men elk geloof in menselijke instellingen verloren heeft, wanneer oorlog en armoede het vertrouwen in geld, in politiek en economie vernietigd hebben, gaan mensen zich, wanhopig soms, terug wenden naar “een hogere macht” in de hoop dat die voor de ultieme redding zal zorgen. Ik denk dat iedereen het met die analyse eens is. Als je nu echter eerlijk durft doordenken dan besef je dat wat nú gebeurt in onze welvaartslanden precies het omgekeerde is, m.a.w. de andere kant van dezelfde medaille. Naarmate onze welvaart groeide verloren wij onze belangstelling voor God. Niet geloof en vertrouwen namen af, maar het voorwerp van dat geloof en dat vertrouwen.
Iemand drukte het zeer laconiek zo uit: “Het Westen is nog nooit zo gelovig geweest als vandaag maar het voorwerp van onze aanbidding is niet langer God maar Geld”.

Keuze
Inderdaad nogal cru en ongenuanceerd uitgedrukt. Maar het is zeker een feit dat de grote massa mensen God verlaten hebben omdat ze, bij de uitbouw van hun leven, veel meer verwachten van carrière en succes en van alle genietingen die je met geld kan kopen dan van een wat wazige Godheid. Omdat ze gewoon meer verwachten van concrete binnen-wereldse hulpmiddelen dan van een God die vermoed wordt achter de zichtbare werkelijkheid en die zo weinig tastbaar en concreet is, in vergelijking met al die binnen-wereldse middelen die voor het grijpen liggen. Om het heel eenvoudig te zeggen: als we arm en angstig zijn blijft alleen God nog over om op te vertrouwen. Als er welvaart is en mogelijkheid te over om overal van te genieten, geraakt God automatisch op de achtergrond. En natuurlijk is het de mensen hun goed recht om daarvoor te kiezen. Om in periodes van welvaart het genieten van die welvaart belangrijker te vinden dan het bezoeken van kerken en tempels. En zelfs om God eerder als een stoorzender te zien en het geloof met zijn vraag naar soberheid en solidariteit met de zwakken eerder als een pretbederver.

Onzin
Maar dat moet men dan ook eerlijk durven toegeven. Niemand kan het ons kwalijk nemen dat wij, na duizenden jaren schaarste, wat meer willen genieten van het materiële, nu we eindelijk de kans hebben. Maar mensen die omwille van die reden hun geloof helemaal aan de kant zetten zouden zich beter niet bedienen van de goedkope atheïstische bewering dat geloof en wetenschap elkaar tegenspreken. Dat de mensen “te slim geworden zijn om nog te geloven”. Het is hier niet de plaats om op die misvatting dieper in te gaan. Er bestaan trouwens genoeg boeken waarin bekende wetenschappers zelf brandhout maken van die opvatting. Maar je kan ze ook op een heel eenvoudige manier weerleggen. Wij bewonderen mateloos de wijze waarop de wetenschap steeds verder en steeds beter de ons omringende werkelijkheid ontrafelt, in kaart brengt en verklaart. Wanneer wij het over God hebben, dan hebben wij het per definitie over Iemand die de dragende kracht is van die werkelijkheid, die zich in die werkelijkheid soms ook laat voelen en vinden maar die er zelf geen deel van uitmaakt. God is niet aan materie, tijd of ruimte gebonden. Zijn bestaan kan je dus ONMOGELIJK via wetenschappelijke methodes ontkennen of bevestigen. Het blijft een kwestie van geloof. Dit is toch niet zo moeilijk om te begrijpen?
En toch blijven vele niet-gelovigen de dialoog en het wederzijds respect ontsieren door hardnekkig te blijven beweren dat wetenschap en geloof elkaar tegenspreken. Dat is niet alleen erg onwetenschappelijk, dat is gewoon onzin. En wat nog erger is, bij het zoeken van argumenten is men vaak ronduit oneerlijk.

Creationisme
Iets wat mij persoonlijk al jaren stoort is de manier waarop niet-gelovigen (uitermate sterk aanwezig in de media) voortdurend de indruk wekken dat wij christenen allemaal creationisten zouden zijn. Heel raar, want ik ken er geen enkele in mijn omgeving. En hoewel ik bijna zeventig ben, ben ik het creationisme ook nooit tegengekomen in het katholiek onderwijs, van in de kleuterklas tot aan de unief. Ik weet wel dat men in vroegere eeuwen de verhalen van de Schepping letterlijk nam, maar afgezien van een aantal protestantse fundamentalisten in de VS zijn wij dat ontgroeid. En wij voelen ons daar goed in. De zoektocht naar waarheid is binnen het christendom altijd bijna obsessioneel geweest, een obsessie die soms gewelddadig kon uitpakken. En natuurlijk verzet een instituut zoals de Kerk, zoals elk instituut, zich met alle macht tegen schokkende veranderingen. Tegen Luther, tegen Copernicus, tegen Darwin … Maar uiteindelijk accepteert zij de nieuwe inzichten en ziet ze die als een verrijking. De evolutietheorie is zo’n inzicht dat volledig werd opgenomen in het kerkelijk denken. Mgr. Leonard heeft prachtige bladzijden geschreven over hoe de toename van onze kennis (ook onze wetenschappelijke kennis) ons een beter inzicht in de Openbaring geeft. En in die zin kan de wetenschap (hoewel ze niet kan doordringen in God) ons behoeden voor onjuiste denkbeelden over God. (Denk aan God en de donder.)

Gênant
Uiterst frappant bij dit alles is het lot dat Georges Lemaître in ons land is beschoren. Georges Lemaître was een Belgische wetenschapper die de grondlegger is van de Big Bang-theorie, een absoluut kernstuk binnen het evolutie-denken. De Big Bang-theorie wordt ondertussen wereldwijd onderwezen en is doorgedrongen tot in de verste uithoeken van deze wereld. Je kan dus rustig stellen: als er één wetenschapper is die België op de kaart heeft gezet, dan is het wel Georges Lemaître. En toch wordt hij hier bij ons al jarenlang bijna helemaal doodgezwegen. Er is namelijk iets heel ambetant aan Georges Lemaître: hij was naast wetenschapper ook katholiek priester. En dat past dus niet in het plaatje. Soms denk ik dat hedendaagse atheïsten en vrijzinnigen meer schrik hebben van God dan de christenen in de Middeleeuwen schrik hadden van de duivel.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s