Geeft bidden resultaat?

Zondag 4 maart 2018 – Derde zondag van de Veertigdagentijd (jaar B)

Het hele verhaal van Jezus die de kooplieden uit de tempel jaagt leent zich uitstekend voor een meeslepende actiescène in een film. Een opvallend ongewone scène overigens. Jezus, die doorgaans een toonbeeld van zachtzinnigheid is en van tact, is hier blijkbaar zijn emoties niet te baas. De aanblik van de hele tempelhandel maakt hem woedend. En met enkele allesbehalve zachtzinnige gebaren jaagt hij de geldwisselaars en de handelaars van het tempelplein. Dankbaar materiaal natuurlijk voor iemand die daar een film wil over maken, of zelfs gewoon maar een reportage: ligt vanzelf goed in de markt. Maar wat moet je daar in godsnaam mee als je erover moet preken in deze tijd?

Flauw
Het gaat immers over een gebruik dat nu allang niet meer bestaat: het offeren van dieren in de tempel. Opdat je die dieren niet van thuis zou moeten meeslepen, kon je ze daar ter plaatse gewoon kopen. Wij doen dat nu niet meer. Het was een barbaars gebruik. Maar het was allemaal wel prima georganiseerd. Maar wat moet je met dat gegeven in onze tijd?
Je zou als predikant natuurlijk wel een paar flauwe opmerkingen kunnen maken over de kraampjes in Scherpenheuvel en de winkeltjes in Lourdes maar daar zit, denk ik, niemand op te wachten. Of we zouden een stevige boom kunnen opzetten over het geld van de kerk, de rijkdom van de Vaticaanse musea, de soms overdreven pracht van de gebouwen. Maar ook dat is weinig overtuigend. En in onze tijd bovendien ook erg hypocriet.
Dit is een tijd immers waarin wij met heilig respect opkijken naar voetbalsterren. Die alleen maar voor wat amusement zorgen. Maar die met één jaarwedde het hele Vaticaan kunnen opkopen. Goed. Maar zo komen we er natuurlijk niet.

Wending
Maar wat kan ik dan wel zeggen over die “tempelreiniging” van Jezus? Misschien maakte Jezus hier, zonder er uitdrukkelijk over te spreken, een einde aan het brengen van dierenoffers. Dierenoffers, waar heel de tempelcultus rond gebouwd was. Je hoort daar nooit uitdrukkelijk over spreken, maar het zou wel eens kunnen dat Jezus hier definitief een streep onder trok. Feit is in ieder geval dat er geen enkele melding bestaat waaruit je kan opmaken dat Jezus ook zo’n offers bracht, terwijl hij zich toch veelvuldig in de tempel ophield. En zeker is ook dat na hem zijn volgelingen, de christenen, nooit dierenoffers gebracht hebben.
Met Jezus verdween dus dat hele slachtgedoe dat al duizenden jaren aan de religie vastkleeft. Waarschijnlijk staat het verhaal van de tempelreiniging op dezelfde hoogte als dat van het offer van Abraham. Zoals het verhaal van Abraham die zijn zoon Isaak moest offeren duidt op het in Israël gerijpte inzicht dat mensenoffers uit den boze waren, zo betekent het verhaal van Jezus en de kooplieden voor de christenen het duidelijk teken dat ze ook geen dieren moesten offeren. En misschien komen we hier toch bij de diepere betekenis van het verhaal: het gaat over onze relatie tot God. Over hoe wij moeten bidden. Of en hoe wij God kunnen vermurwen.

Pervers
Nu, hoe je de zaken ook draait of keert en ze probeert te vergoelijken, je kan er niet omheen dat heel die offercultus een zeer ordinaire koopmansmentaliteit uitstraalde, zo van: voor wat, hoort wat. Ik offer je dit, en dus krijg ik dat. Maar zo handel je natuurlijk niet met God. En nochtans is dit soort “godsdienstigheid” zo oud als de mensheid zelf. Ook vroeger al was de ultieme droom van de mens: zelf God zijn. En dit komt natuurlijk aardig in de buurt. Als ik immers door het brengen van de juiste offers op de juiste manier, God aan mij bindt, God verplicht om mij te geven wat ik Hem vraag, dan ben ik natuurlijk God en is God alleen maar mijn knechtje. Het is die perverse koopmansmentaliteit binnen de religieuze context die Socrates al hekelde bij de Atheners. En daarom werd Hij ook veroordeeld tot het drinken van de gifbeker. Wegens vermeende goddeloosheid. Hoewel hij een van de meest godsdienstige mensen ooit was.

Ingebakken
Om maar te zeggen hoezeer dit perverse “zaken doen met de goden” altijd al verward werd met religiositeit. Ook christenen trappen daar nog regelmatig in. Het zit gewoon in ons, mensen. Als wij iemand kennen die invloed heeft, die veel kan, dan verwachten wij ook dat die iemand regelmatig “iets voor ons in orde brengt”. Zo draait de wereld nu eenmaal. En God is iemand die per definitie alles kan. Als Hij wil. En een geschenkje helpt, dat is algemeen geweten. Ach, wij hebben ook wel onze goeie momenten. Wij zijn niet altijd of zelfs niet vaak kleine “fiksers”, petieterige “arrangeurs”. Maar in ieder van ons zit toch ook wel een koopman. Ieder van ons, of we dat graag horen of niet, is een Hollander in het diepst van zijn gedachten. En heel vaak wordt ook God vanuit die mentaliteit benaderd: voor wat, hoort wat.

Hamvraag
Verliest het smeekgebed dan elke zin en kan je dan beter helemaal niets vragen aan God? Natuurlijk wel. Heel de Bijbel is één grote aansporing om God te bestormen met je vragen, Hem je verdriet, je zorgen en je noden voor te leggen. En zeker ook om God beloftes te doen. En ze te houden. Ook als we niet krijgen wat we vragen. Want dat is de negenproef: hoe reageren we als we niet krijgen wat we vragen? Als een verongelijkte commerçant, die boos is omdat de investering niets opbracht? Of als een echte gelovige, vol respect voor Gods wil, die blijkbaar niet altijd samenvalt met de mijne maar waarbij ik er rotsvast op blijf vertrouwen dat God van mij houdt en het goed met mij voor heeft? En dan de ultieme vraag: kan mijn gebed God bewegen om mij te helpen? Heeft bidden zin? Het antwoord is: ja. Wij moeten ons geen illusies maken: Gods wil gebeurt altijd. Maar God heeft oneindig veel wegen en mogelijkheden om zijn doel te bereiken. Hij kan zijn doel bereiken, zijn wil volbrengen en zijn wegen verleggen op een manier die helemaal tegemoetkomt aan ons gebed.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s