Geloof, Hoop en opium

Zondag 11 maart 2018 – Vierde zondag van de Veertigdagentijd (jaar B)

Een leven van alleen maar licht en liefde en warmte bestaat niet. Wij zouden overigens het licht niet eens opmerken als er ook geen duisternis zou bestaan. Je hoeft gewoon maar naar de natuur te kijken om te zien dat het mooie en het afstotelijke, levenskracht en ziekte, leven en dood, naast elkaar en door elkaar bestaan. En toch is het een geliefkoosde menselijke fantasie van te doen alsof die dingen afzonderlijk verkrijgbaar zouden zijn.
Alsof het mogelijk zou zijn je bestaan uitsluitend te vullen met aangename ervaringen, met genieten van de goeie dingen des levens, met liefde, vriendschap en genegenheid. Maar dat is inderdaad niet meer dan een fantasie. Vroeg of laat worden wij ook geconfronteerd met de donkere kant van het leven. En het is juist dan dat we sterk moeten staan. Maar als wij ons hele leven alleen maar het leuke en het aangename hebben gezocht, wanneer wij in ons leven voortdurend en bovenal op zoek waren naar feesten en genieten, dan missen wij elke weerbaarheid als het noodlot toeslaat. Dan wordt de grond ons van onder de voeten weggeslagen als het licht uitgaat, het circus verder trekt en wij in complete verwarring achterblijven. Niet begrijpend dat zo plots en onaangekondigd het feest voorbij is.

Volkerenmoord
Soms kan het licht uitgaan voor een hele natie, een hele samenleving. De eerste lezing gaat daarover. De Babyloniërs maken, vrij onverwacht, brutaal een einde aan de welvarende en zelfbewuste Joodse staat. Het land wordt leeggeplunderd, Jeruzalem verwoest, de tempel met de grond gelijkgemaakt. En al de mensen die niet werden afgeslacht worden gevankelijk meegevoerd naar kampen in Babel. Van de ene dag op de andere als het ware, gaat het licht uit voor een gans volk. Dit is geen verhaal uit een grijs mythologisch verleden. Dit gebeurt nog elke dag. Denk aan de kruisweg van het Syrische volk. Aan de uitzichtloze situatie van het Congolese volk en van zovele volkeren in Azië en in Afrika. Aan die miljoenen mensen die uitgebuit en onderdrukt worden door dieven en moordenaars die zichzelf in “president” verkleden. Denk aan de kindsoldaten en aan de ontelbare verkrachte vrouwen. Maar ook aan grote delen van de wereldbevolking die voor onze welvaart moeten werken tegen een hongerloon, die wonen in ongezonde krotten, mensen die nauwelijks dertig jaar worden.
Opdat in onze steden het nachtleven kan baden in feestelijk licht, leven mensen in grote delen van de wereld in complete duisternis.

Hoop
En toch, als je beelden ziet uit die landen, dan is er iets dat altijd weer opnieuw enorm opvalt: die mensen zijn nooit depressief of wanhopig. Ze lachen bijna altijd. Blijkbaar hebben zij iets behouden wat wij verloren hebben: hoop, vertrouwen, geloof. En het is precies dat: hoop, vertrouwen en geloof, dat de profeet de bannelingen wil meegeven nu hun wereld helemaal instort. En de overtuiging dat alleen hoop en geloof hen nog kan helpen. Wat geldt voor hele volken geldt natuurlijk ook voor ieder van ons als individu. Het feit dat wij welvarend zijn en voortdurend bezig met het aangenamer maken van het leven voor onszelf en diegenen die ons dierbaar zijn, maakt ons nog niet immuun voor het onverwacht en genadeloos toeslaan van het duistere in ons leven. Er bestaat geen verzekering tegen die dingen. Ineens, terwijl ik nog net zit te denken hoe gelukkig ik eigenlijk ben, word ik in de steek gelaten door mijn partner. Of mijn dochter wordt heel erg ziek, met weinig kans op genezing. Of ik geraak door een financiële tegenslag helemaal aan de grond en ik moet lijdzaam toezien hoe juist mijn beste vrienden van vroeger mij plots gaan behandelen of ik de tering heb.
Wie gaat mij dan redden in zo’n situatie? Wie of wat gaat mij helpen in zo’n duister moment, waarin ik ineens de ene ramp na de andere wel lijk aan te trekken?

Opium
Niet mijn geloof in God, want dat heb ik dan ondertussen onderweg al helemaal kwijtgespeeld. Maar ook niet de hoop en het vertrouwen, want die had ik juist gesteld in de dingen die mij nu ontvallen zijn. Misschien ligt hier wel de echte oorzaak van de doffe ellende achter de Hollywoodfaçade van het rijke Westen. De wanhoop, de uitzichtloosheid, de golven van zelfmoorden. Er is nog zo weinig hoop. Of beter: wij stellen al onze hoop op dingen die ons vroeg of laat ontvallen. Moeten wij dan uiteindelijk toch terug naar God? Ik denk dat het enig goede antwoord is: ja. Maar is God dan niet een soort opium, om de pijn te verzachten? God kan daar heel zeker voor “gebruikt” worden, vooral in tijden van uitzichtloze armoede. Maar het is goed dat wij ons daar niet achter proberen te verbergen. Wij leven in de 21ste eeuw. Vandaag is onze welvaart ons opium geworden.

God alleen
Je moet eens letten op de criteria als er onderzoeken gedaan worden naar wie de gelukkigste landen en nationaliteiten zijn op deze aarde. Die criteria zijn een hoog inkomen, een vaste job, goed onderwijs, veel vrije tijd, veel kunnen kopen. Maar … dat zijn juist de idealen van de consumptiemaatschappij. Ons hedendaagse opium. Dat zo’n “gelukkige maatschappij” ook het hoogste aantal depressies en zelfmoorden telt, daar worden blijkbaar geen vragen bij gesteld. Maar daar gaat het juist wel om!
Wat als juist dat waar wij al ons vertrouwen op stellen ons komt te ontvallen? Wat als de drugtoevoer stopt, de opiumpijp gebroken is, het infuus verstopt geraakt? Dan is er alleen nog God die de toekomst voor ons kan openbreken. Dan is er alleen nog geloof en vertrouwen op God dat ons kan rechttrekken. God zorgt niet voor allerlei hebbedingen die wij zo graag willen hebben. Maar Hij biedt ons toekomst, wat oneindig veel belangrijker is.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s