Het wordt kouder

Zondag 3 juni 2018 – Sacramentsdag (jaar B)

Vorige week zagen we hoe de roemloze ondergang van het communisme nog maar eens bewees dat je een menslievende en broederlijke levenshouding niet kunt afdwingen met wetten en verordeningen.
Het lijkt er zelfs op dat elke idealistische beweging die zich gaat bedienen van wetgeving en staatsgezag, noodzakelijkerwijze eindigt met het gebruik van brandstapel, guillotine, Goelag-archipel en het afmaken op grote schaal van al dan niet vermeende tegenstanders. Je kan nooit een hele bevolking dwingen om moreel hoogstaand te leven. Er zullen altijd mensen zijn die dat niet willen of niet aankunnen. Of gewoon doen alsof, en het hele systeem gebruiken voor eigen gewin. Menslievend, broederlijk en moreel hoogstaand in het leven staan moet uit je hart komen, je kan dat zomaar niet opleggen. Je kan vanuit een gezagspositie alleen proberen de mensen te helpen om tot een meer moreel gedrag te komen.

Moraal
Vanaf de dageraad van de mensheid is dat altijd de rol geweest van de godsdienst. Godsdiensten verschillen van elkaar en hun methoden waren ook niet altijd even zachtzinnig. Maar zij zijn het altijd geweest die de mensen inspireerden om het goede te doen en het kwade te laten.
En wát goed en kwaad was, dat werd eveneens bepaald door het geloof.
En hierin kwamen ze in ieder geval sterk overeen. Moord en diefstal zijn slecht. Naastenliefde en inzet voor de zwakken zijn goed. En dat geldt voor alle tijden en voor elk geloof. En hier begint zich nu een gigantisch probleem af te tekenen voor de toekomst van Europa. Europa, zeker West-Europa, dat de secularisatie al bijna voorbij is en in ijltempo een samenleving zonder God wordt. De vraag is wat er, als het zover is, gebeurt met de moraal als de dragende grond en inspiratie ervan verdwijnt.
Wij hebben geen enkele zekerheid, zelfs geen enkel zicht op wat er dan gaat gebeuren. Nooit eerder immers, in de miljoenen jaren menselijke geschiedenis, hebben wij in zo’n situatie gestaan: een maatschappij die in haar geheel goddeloos is. En het is zeer de vraag of je wel een moraal kan gronden op iets anders dan op God, op een dringend appel dat van buiten onszelf komt. In ieder geval blijken alle pogingen om moraal te gronden op bijvoorbeeld de wetenschap of de biologische natuur van de mens, niet bestand tegen ernstige kritiek.

Nieuwe religie
Er is nog meer. Het zou waarschijnlijk minder dramatisch zijn als het christendom hier bij ons op waakvlam zou komen te staan, minder zichtbaar aanwezig in de samenleving. Maar waarbij er wel een soort christelijke “fond“ bij de mensen zou overblijven. Dit scenario wordt echter meer en meer onwaarschijnlijk omdat het christelijk geloof niet alleen heel erg verzwakt is, maar ook steeds duidelijker vervangen wordt door een ander geloof. Neen, niet door de islam, maar door de vergoddelijking van rijkdom en economische groei. Nooit eerder, zei iemand me onlangs, is Europa zo religieus geweest als nu. Alleen is het vereren van God vervangen door de aanbidding van de mammon, de geldgod. En de nieuwe godsvrucht is fanatieker dan ooit en kent geen enkele rem. Iemand die mij zeer vertrouwd lijkt met de wereld van economie en financiën zei daarover: “Er is geen dak meer boven onze wereld, er is geen plafond meer”. Het enige wat gezagsdragers nog bezighoudt is economische groei. Onbeperkt. Altijd maar meer. Tot in het oneindige. Er wordt niet over nagedacht. Het is krankzinnig. Het is pure fascinatie voor het Ultieme Dogma: Economische Groei.

Minder fraai
Je mag echter bij dat nieuwe en ultieme dogma toch wel enkele ketterse gedachten leggen. Over de gevolgen van die obsessie bijvoorbeeld.
Gevolgen als: de uitputting van onvervangbare natuurlijke hulpbronnen, verloedering van het milieu, uitbuiting van zwakke landen, oorlogen, kindsoldaten, moderne slavernij. Dat voor wat betreft de gevolgen voor de niet-westerse wereld. Een wereld die nooit even welvarend als wij zal worden als wij niet bereid zijn tot minderen. En die bereidheid is er niet. Totaal niet. Maar er zijn ook gevolgen voor onze eigen maatschappij. Het tomeloos najagen van het mythische droombeeld van eindeloze economische groei maakt ook dat wij steeds hardvochtiger zullen optreden tegen diegenen die gezien worden als een rem op die “vooruitgang”.
Mensen die alleen maar kosten in plaats van op te brengen worden een blok aan ons been . . . Als er niets grondig verandert, is het niet mooi wat op ons afkomt. Zusters en broers, ik ben er mij van bewust dat dit geen opgewekt preekje geworden is. Maar wij moeten daar toch ook eens durven bij stilstaan. Wij zijn niet goed bezig. Er zijn steeds meer tekenen die erop wijzen dat mét God, ook de menselijkheid uit de samenleving verdwijnt.
Niemand kan voorspellen wat er gebeurt als de laatste generatie die nog beïnvloed is door godsgeloof verdwijnt. Maar de eerste tekenen laten het ergste vermoeden. Laten wij minstens proberen er iets aan te doen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s