Gezond schuldgevoel

Zondag 24 juni 2018 – 13de zondag door het jaar, feestdag van Johannes de Doper (jaar B)

Johannes de Doper is zonder twijfel een van de meest boeiende en kleurrijke figuren uit heel de Bijbel. En met zijn opvallende kledij en zijn opmerkelijk dieet meteen ook een van de meest excentrieke.
Bovendien is hij ook een van de meest omstreden Bijbelse figuren, zeker in onze tijd. Want datgene waar hij voor staat, de mening namelijk dat mensen nood hebben aan bekering, komt blijkbaar van een andere planeet. De mening dat, willen mensen tot levensvervulling komen, ze zich moeten afkeren van het kwaad en zich toekeren naar het goede, die mening staat helemaal haaks op de hedendaagse opvatting die zegt dat ik mij helemaal niet moet bekeren, dat met mij alles in orde is. Zolang ik mijzelf maar ontwikkel en geniet van het leven. Ik moet alleen maar zien dat mijn vrijheid de vrijheid van een ander niet in het gedrang brengt. Maar dat is de enige beperking.

Anders
Toen de apostelen 2000 jaar geleden het evangelie predikten was het helemaal anders. Want zij konden wel uitgaan van het, bij iedereen, bestaande besef van tekortschieten en van schuld. En de godsdienstige opvattingen, de rituele offers en de verschillende filosofieën in die tijd probeerden dat besef en de angst voor goddelijke straffen te milderen.
Het was tegen die achtergrond dat het evangelie zich als “goed nieuws” aandiende. Het was een boodschap van verlossing en genezing voor mensen die wisten dat ze niet voldeden aan wat God of de goden van hen verwachtten. Maar nu is dat helemaal anders. Het christendom moet nu eerst de diagnose prediken, zeggen dat we NIET OKÉ zijn – op zichzelf heel slecht nieuws – voordat er iemand naar een oplossing wil luisteren.
Want alles gaat toch prima met ons. Waarom ons dan schuldgevoelens aanpraten?

Spelletje spelen
De vondst zit hier natuurlijk in het woordje “aanpraten”. In de moraal en de psychologie heeft men altijd al weet gehad van valse, d.w.z. aangeprate schuldgevoelens. En er ook voor gewaarschuwd. Tegenwoordig echter gaan vele mensen ervan uit dat alle schuldgevoelens verkeerd en aangepraat zijn, en dus fout en zelfs ronduit ziekelijk. Terwijl gewone schuldgevoelens, beseffen dat je verkeerd deed, heel gezond zijn. En een stimulans om een beter mens te worden. Je vraagt je toch wel af hoe het zover is kunnen komen. Je vraagt je af hoe het mogelijk is dat wij “zonde”, schuld, schuldgevoel en berouw zomaar bij het groot vuil hebben gezet, of het niets is, alleen maar een restantje van vroeger. Sommigen beweren zelfs dat de Kerk kwaad en zonde nodig had (uitgevonden heeft) om zelf relevant te zijn. Want als er geen zonde is moet je immers ook nergens van verlost worden. Er zijn zelfs mensen die zo ver gaan van te zeggen dat het kwaad niet eens bestaat, of in ieder geval heel relatief is: wat slecht is voor mij kan goed zijn voor een ander.

Realistisch zijn
Mijn God, je kan dat wel zeggen van de regen bijvoorbeeld: goed voor de boer maar erg vervelend als je op het strand ligt te zonnen. Maar je kan het bestaan van kwaad op zich toch niet zomaar uitgommen. Gans onze wereld is er vol van. Kijk naar de natuur: overal wordt er gedood om zelf te kunnen leven. Overal is er ziekte, aftakeling, lijden en sterven. Kijk naar de mensen.
Overal hebzucht en machtswellust, diefstal en doodslag. Het kwaad is er gewoon. Het bestaat buiten ons en het zit ook diep in ons, even reëel als de hang naar het goede. En regelmatig geven wij er ook aan toe. Regelmatig kiezen wij, vaak ook heel bewust, voor het kwaad. En al proberen wij dat dan goed te praten, te relativeren en met drogredenen te rechtvaardigen, diep in ons wéten wij heel goed dat we verkeerd doen. Wij wéten het gewoon. Diep in ons is er immers iets dat zich niet laat misleiden en dat ons heel precies voorhoudt waar het op staat.

Geweten
En dat “iets” kan niet gerelativeerd worden als zijnde helemaal bepaald door de omgeving, de opvoeding of de cultuur, hoewel we dat soms proberen. Dat iets komt van veel dieper. Het komt van God-zelf. Omdat God pure Liefde is verlangt Hij ook dat wij ons voortdurend bekeren, d.w.z. ons afkeren van het kwaad en ons toekeren naar Hem. God heeft ons niet alleen maar geschapen; Hij heeft ons, naar het woord van Augustinus, geschapen naar Hem toe. En dat heeft enorme gevolgen. Want dat wil zeggen dat zonde en kwaad ons wel korte momenten van plezier en voldoening kunnen geven, maar dat een bestaan dat helemaal tegen God en tegen de liefde ingaat, nooit levensvervulling kan schenken. Johannes mag dan al een excentriek voorkomen gehad hebben, zijn oproep tot bekering is nog even actueel en noodzakelijk als 2000 jaar geleden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s