Effeta: Ga open

Zondag 9 september 2018 – 23ste zondag door het jaar (jaar B)

Het leven is iets dat ons overkomt. Op een gegeven moment worden wij in het leven gegooid en dat naakte feit hebben wij in ieder geval niet aan onszelf te danken. Wij hebben er niet zelf voor gekozen, het overkomt ons. En zo zijn er vele, heel belangrijke dingen in ons leven waar wij geen enkele zeggenschap over hebben, waarin wij op geen enkele manier kunnen kiezen. Wij bepalen niet het tijdstip van onze geboorte, niet wie onze ouders zijn, niet de omgeving, niet het milieu en niet de opvoeding die we zullen krijgen. Wij beslissen niet over de genen, de mogelijkheden en de gebreken waarmee we geboren worden.
En zelfs in de belangrijke levenskeuzen die we later zullen maken, blijken allerlei factoren mee te spelen die weinig te maken hebben met autonomie.

Illusie
En die autonomie, die zelfbeschikking staat nochtans hoog aangeschreven in onze samenleving. Wij geloven heel sterk in de maakbaarheid van het leven.
Wij geloven niet alleen dat wij het recht hebben om over ons eigen lot te beschikken, maar wij menen dat wij ook inderdaad schepper zijn van ons eigen geluk of ongeluk. Op zich is dit een positieve en vruchtbare gedachte: ze bevrijdt ons van passiviteit en berusting en ze roept ons op om ons leven in handen te nemen, om creatief te zijn en iets te doen met de mogelijkheden die ons gegeven zijn. Maar die nadruk op onze mogelijkheden vertelt slechts het halve verhaal. “Op menig terrein”, zegt de jonge schrijver Alain Verheij, “is persoonlijke keuzevrijheid een illusie” (Alain Verheij in “God en Ik”, uitgeverij Atlas Contact).
En helemaal ontnuchterend wordt het natuurlijk als je kijkt naar het grotere plaatje, als je ziet wat er – volkomen buiten onze wil om – allemaal gebeurt in onze wereld: mooie, maar ook veel minder fraaie dingen.

Hoop
Daar gaat trouwens het Oude Testament over: over de rauwheid van het leven.
Over al de heerlijke maar ook de afschuwelijke dingen waar de mens toe in staat is, ook de afschuwelijke dingen die zomaar gebeuren, zonder dat iemand er kan aan doen. Wie denkt dat geloof een zoethoudertje is met mooie verhaaltjes om mensen in slaap te wiegen, die heeft duidelijk nog nooit in de Bijbel gelezen. Wat het Oude Testament met al die verhalen echter vooral beoogt is een bodem van hoop te leggen onder de barsheid van het bestaan.
Jesaja (eerste lezing) leefde in een tijd waarin er maar geen einde kwam aan de ellende van oorlog, pest en hongersnood. Jesaja biedt geen goedkope troost.
Wel hoop: ooit komt er een einde aan. Daarom nu nog niet. Maar ooit . . .
Geen pijnstiller dus, geen drug. Maar een bodem van hoop onder alle ellende.

Appel
En toen kwam Jezus.
En Jezus bevestigt heel sterk de geldigheid van die hoop. Voor Hem is God liefde, ook al begrijpen wij die liefde niet altijd en overkomen ons verschrikkelijke dingen. God is voor Jezus – de uitdrukking is van een Nederlandse protestantse dichter wiens naam ik vergeten ben – God is voor Hem “een bodem van ontferming”. Ik vind dat nog altijd een ongelooflijk mooie omschrijving: een bodem van ontferming. Wat je ook overkomt, hoe zwaar je het ook te verduren krijgt, uiteindelijk vangt Hij je op. Hoe akelig diep je ook valt, uiteindelijk val je altijd in zijn handen. Maar God is nog meer.
Voor Jezus is God vooral ook een oproep, een appel, een zweepslag om op te staan, om iets te doen, om de uitdagingen aan te gaan.

Effeta
De God van Jezus gaat radicaal in tegen de passiviteit en de berusting die zich nogal eens durft hechten aan religies. De God van Jezus is één gigantische schreeuw om zelf te leven en anderen tot leven te brengen. Het geloof in Jezus is pas echt als het leven in je leven brengt, als je er door ontbolsterd en bevrijd wordt. En als je er door opgezweept wordt om ook andere mensen te verlossen van welke vorm van slavernij dan ook. Als het je ertoe brengt om de gehechtheid aan jezelf van je af te zetten en open te komen voor de vraag in het gelaat van de ander. “Effeta”, zegt Jezus voortdurend tegen ieder van ons. Ga open, leef, durf jezelf te geven. Vind je geluk, niet in het voortdurend zoeken van jezelf maar juist in het loslaten van jezelf en in open te komen voor anderen. Ga open.

Levende Heer
Maar ook hier weer dat heel bijzondere van Jezus. Heel belangrijk vooral in een tijd als de onze, waar men het christendom wil verengen tot een kwestie van waarden en normen. Jezus is GEEN moralist en GEEN filosoof. Jezus is de levende Heer. Hij zegt niet alleen: “Ga open”. Hij belooft ook: als je het durft, ben ik bij je en zal ik je steunen. En je zal ook wéten dat ik bij je ben.
Ik ben echt wel meer dan een historische figuur, een profeet uit het verleden.
Ik ben de Verrezen Man van Nazareth. Tegen ieder van ons zegt Hij, ook in 2018: “Ga open, durf te leven zoals ik dat van je vraag, en je zal ervaren dat ik er ben. En met je meega. Effeta”. Durf open te gaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s