De juiste keuze

Zondag 23 september 2018 – 25ste zondag door het jaar (jaar B)

Het boek Wijsheid (eerste lezing) is ontstaan in Alexandrië in Egypte, ietsje vóór het optreden van Jezus in Palestina. Egypte, en gans het Midden-Oosten, alle landen die onderworpen waren door Alexander de Grote stonden in die tijd sterk onder de invloed van de Griekse cultuur, het hellenisme. Niet alleen de Griekse architectuur en de Griekse mode maar ook de Griekse hang naar theater en wagenrennen, sport en lichaamscultuur kwamen sterk in de belangstelling. En vandaar ook het hedonisme, het genieten van de goeie dingen des levens. Vooral dan bij de rijkere mensen, die daar voldoende tijd en geld voor hadden. En, u voelt het zo al aankomen, net zoals in Palestina zelf komen er over de hele wereld binnen de Joodse gemeenschappen spanningen tussen de vrome, Bijbelvaste Joden die trouw bleven aan het traditionele geloof en de zogenaamde afvalligen: de meer hedonistisch gerichte, Grieksgezinde Joden.

Scheiding
Een vrij lange inleiding met, tegen mijn gewoonte in, nogal wat tekstuitleg en beschrijving van de context. Maar dat komt omdat we hier stuiten op een zeer belangrijk en steeds terugkerend fenomeen in de geschiedenis van de joods-christelijke levensopvatting. Het conflict namelijk tussen zij die menen dat er geen levensvervulling, geen goed en gelukkig leven bestaat buiten God en zij die goed en zinvol leven vertalen in simpelweg zoveel mogelijk genieten van het leven. Enerzijds heb je dus zij die vinden dat je als mens, als schepsel, alleen maar geluk en levensvervulling kan vinden als je leven een zo exact mogelijke afspiegeling is van de goedheid, de liefde en rechtvaardigheid van God zelf, Diegene die je geschapen heeft. En anderzijds zij die vinden dat je de Schepper (of het Leven) alleen maar eer kan aandoen door volop te genieten van al het leuke en aangename dat de wereld te bieden heeft. Natuurlijk zal je in de praktijk die zwart-wit-tegenstelling zelden in al haar scherpte tegenkomen bij concrete mensen. Mensen die God en geloof heel belangrijk vinden genieten evenzeer van seks, van reizen en van lekker eten als anderen.
Waar het over gaat is de vraag: wat is het belangrijkste, waar verwacht je het meest van?

Tijdsgeest
Als je het zo bekijkt zie je ook heel scherp dat individuele opvattingen heel sterk bepaald worden door de tijdsgeest. En dat in onze tijd bijvoorbeeld die tijdsgeest heel sterk overhelt naar het hedonisme. Tegenwoordig is genieten verplicht. Je komt niet op tv als je niet met veel enthousiasme vertelt over de dingen waar je allemaal van geniet. En dat blijken in de regel een ander soort genietingen te zijn dan die waar Theresia van Avila het over heeft: over de vervoering in haar omgang met God. De genietingen vandaag gaan over reizen, restaurantbezoek, kopen van nieuwe huizen, een trouwjurk, over luxe cruises en snoepreisjes. Als je je niet blind staart op de details, dan duurt het echter niet lang of je krijgt een meer fundamenteel verschil in de gaten.

Egocentrisme
Van het ogenblik af dat een mens zich bewust is van zichzelf, van zodra je iets als een “ik” hebt, is er ook de mogelijkheid om die “ik” op de eerste plaats te zetten, om het “ik” het middelpunt van alles te laten zijn. Om de hele wereld en al de mensen te herleiden tot hulpmiddelen om dat “ik” te promoten. Alles draait om mij. Als ik maar geliefd, geaaid, bewonderd en geprezen wordt. Wat telt is mijn droom, mijn carrière, mijn geld en mijn gezondheid, mijn plezier. En je voelt meteen hoever deze levenshouding afstaat van wat Jezus van ons vraagt. Wat Jezus van ons wil, is dat we onze eigen ambities en wensen ondergeschikt maken aan het dienaar van allen zijn. Niet minder dan dat. Dat we in plaats van hedonistisch te zijn, mensen die van het ene pleziertje hollen naar het andere, alles doen opdat anderen gelukkig zouden zijn. En precies daarin zelf gelukkig worden. Het christendom leert ons immers dankbaar te zijn voor het leven, en dat leven ook regelmatig te vieren en ervan te genieten. Maar het leert ons ook dat als je gelukkig wil worden en levensvervulling wil vinden, je dat niet zult vinden door het koortsachtig te zoeken in zoveel mogelijk genieten. Geluk is een bijproduct, een toegift bij iets anders. Je vindt het alleen als je je inzet voor anderen, als je probeert iets te betekenen voor anderen.

Omslag
En ineens besef je dat precies op dit punt de grote draai al gemaakt is. Als wij vandaag spreken over ontkerkelijking, over de dood van God en de post-christelijke tijd, dan hebben wij het over lege kerken, een antichristelijke pers en de godsdienstige ontbossing bij onze mensen, het feit dat de doorsnee westerling ook bijna niets meer weet over het geloof. Maar naast deze, meer uitwendige tekens, is er een veel dieper gaande omslag bezig. Het feit dat bijvoorbeeld steeds minder jongeren kiezen voor het beroep van verpleger. Het is maar een voorbeeld, maar het is wel een teken aan de wand. Wij willen niet meer dienen, niet meer de “hoeder van onze broeder” zijn. Veel meer dan het feit dat de mensen niet meer naar de Mis gaan tekent dit een christelijke wereld in zware crisis. Maar er is ook licht aan het eind van de tunnel. Met alleen maar individualisme, carrièrisme en egoïsme rijden wij onszelf immers muurvast. Uiteindelijk zullen wij, om niet helemaal ten onder te gaan, gewoon niet anders kunnen dan terug te keren naar de aloude christelijke ambitie: groot worden in het dienen van anderen. Het gaat tenslotte om een advies van Christus zelf. Dat leg je niet zomaar naast je neer.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s