Heeft missie nog zin?

Zondag 21 oktober 2018 – 29ste zondag door het jaar (jaar B) – Missiezondag

Bij woorden als missie en missiezondag komen er onmiddellijk beelden naar boven uit een tijd die nu lang vervlogen lijkt. Het was de tijd dat je zilverpapier spaarde voor de negertjes in Kongo. En dat je met rooie oortjes luisterde naar missionarissen op doorreis, paters met lange baarden, die als Tarzan zich een weg door de rimboe hakten om zieltjes te winnen voor Christus. Echte mannen waren het, die wisten van aanpakken en die zich door Afrikaanse tovenaars of wilde dieren niet uit het veld lieten slaan. En dat lijkt nu ineens allemaal zo ver, omdat de stroom plots opdroogde. Eind jaren 60, begin jaren 70, was het ineens gedaan met die trek van honderden, duizenden edelmoedige jongemannen die het woord van Christus brachten tot in de meest onherbergzame streken op onze aarde.

Secularisatie
Missie kreeg bijna van de ene dag op de andere af te rekenen met een aantal factoren die haar (toch in Vlaanderen) tot iets marginaals maakten. Er was het plots ingetreden secularisatieproces en het opdrogen van de roepingen. Maar ook de naweeën van de dekolonisatie en de link die gelegd werd tussen beide. En er was ook het oprukkende materialisme waardoor – ook in de Kerk – de nadruk op evangelisatie helemaal verschoof naar materiële hulp (Broederlijk Delen). Missie werd in ijltempo vervangen door ontwikkelingssamenwerking, en de missionarissen door ngo’s als Artsen Zonder Grenzen, Damiaanactie en honderden kleinere niet-kerkelijke hulporganisaties. De vraag is of dit terecht gebeurde en of Missie inderdaad zijn tijd gehad heeft? Je kan de vraag nog duidelijker stellen, meer conform met onze huidige seculiere mentaliteit en je afvragen of wij niet beter gewoon materiële hulp geven zonder daarbij ook onze eigen godsdienst op te dringen. Door de vraag zo te stellen heb je ze natuurlijk al beantwoord. Maar eerlijk is dat niet.

Afbraak
Want nu, meer dan ooit, dringen wij onze eigen ideologie op aan de landen en de mensen die wij helpen. Alleen is het christendom daarbij vervangen door ons economisch, kapitalistisch systeem. En nu, veel meer dan bij de vroegere missionering, kan je je afvragen of dát niet de hoofdbedoeling is: voor onszelf en voor de wereld ons systeem een humanitair en menslievend imago geven, terwijl dat systeem alleen maar uit is op gewin: op economische expansie en het opdrijven van de winst. En dat systeem geven wij ondertussen ook door aan de landen die wij helpen. Je hebt bovendien de indruk dat overal waar de westerse invloed toeneemt vooral ook het materialisme, de geldzucht en het egoïsme toenemen. Er komt dan inderdaad een zekere welstand. Voor de machthebbers op de eerste plaats, meestal ook voor de hogere klassen, soms ook voor de middenstand (zoals in India), maar zeer zelden voor het gros van de bevolking. (Denk aan al de ellende in Kongo). En wat bij toenemende westerse invloed in ieder geval gebeurt, is dat eeuwenoude morele en sociale systemen instorten en vervangen worden door aanbidding van het geld en een sterke verruwing van de maatschappij, wat zich uit in een hallucinante toename van de criminaliteit.

Waarden
Maar goed, uiteindelijk zijn dat de indrukken van mijzelf, en ik ben niet bevoegd om hier een exposé te geven over de grote problemen van de wereld en zeker niet over het oplossen ervan. Laat ons daarom het probleem herleiden tot zijn meest eenvoudige vorm en het bekijken aan de hand van een eenvoudig voorbeeld hier bij ons: pesten op school. Vroeger, toen geloofsoverdracht één van de hoofdtaken was van het godsdienstonderwijs, waren wij ervan doordrongen dat anderen pesten absoluut niet kon voor God, en blijkbaar was dat voldoende. Er werd toen ook wel gepest, maar het bleef binnen de perken. Sinds het godsdienstonderwijs onder druk van haar sponsor, de staat, helemaal herleid is tot het “doorgeven van waarden”, is dit veranderd. Ondanks verwoede antipestcampagnes is er nog nooit zoveel gepest op school als nu. En je kan dit gerust uitbreiden naar andere terreinen. Er is nog nooit zoveel energie gestoken in het doorgeven van waarden: thuis, op school en via de media. En toch zie je als resultaat alleen maar toenemende brutaliteit, toenemende respectloosheid, toenemende criminaliteit.

Vergissing
Misschien zitten we hier wel bij een van de grootste vergissingen die de mensen van de Verlichting, Rousseau op kop, hebben gemaakt. Mensen zijn blijkbaar niet zomaar geneigd tot rechtvaardigheid, trouw, zelfopoffering, belangloos hulpverlenen enz. als er niet een echt appel van buiten henzelf op hen afkomt. Er zitten in de mens immers ook strevingen die allesbehalve uit zijn op medemenselijkheid: de neiging tot overheersen bijvoorbeeld, tot agressie, tot egoïsme enz. En telkens weer blijkt dat in samenlevingen – wij hebben het hier niet over individuen! – waar het godsdienstig geloof wegvalt, die laatste krachten de bovenhand halen. Alleen al daarom blijven missie en evangelisatie nodig. En dan hebben we het dus niet eens over godsdienstige motieven, maar over loutere bezorgdheid voor het samenleven in de toekomst. Het wordt steeds duidelijker dat het wegvallen van religieus geloof niet goed is voor de samenleving. Voor geen enkele samenleving. Ook niet de onze . . .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s