Het ondraaglijk compliment

Zondag 27 januari 2019, 3de zondag door het jaar (jaar C)

Vorige week vertelde het verhaal van de bruiloft in Kana ons dat God liefde is en dat Hij onnoemelijk veel van ons houdt. En dat zijn liefde geen positieve welwillendheid is maar een dynamisch gebeuren. Dat Hij niet van ons houdt zoals een instemmend toekijkende opa die zelf ook content en gelukkig is als het jonge volkje het goed maakt. Maar dat Hij actief wil ingrijpen om van ons leven een feest te maken, een bruiloftsfeest met wijn en vreugde in overvloed.
Maar we zijn toen wel geëindigd met te stellen dat we begrip kunnen opbrengen voor mensen die het moeilijk hebben om dat te geloven.
Want vanzelfsprekend is die gedachte in ieder geval niet.

Tegenspraak
Als wij God de Schepper noemen van alles wat bestaat, dan valt die schepping op het eerste gezicht toch moeilijk in overeenstemming te brengen met de idee dat God pure liefde is. Want als God “alleen maar” liefde is, dan zou je toch mogen veronderstellen dat Hij een wereld zou maken die ideaal is. Een wereld zonder pijn en afzien, een wereld zonder haat en ziekte en dood. Maar zo is het duidelijk niet. Er is de vaak adembenemende pracht van de natuur, er zijn de intrigerende diepten en geheimen van het leven en de raadselachtige schoonheid van de menselijke liefde. Er is de bijna onstuitbare kracht van de menselijke geest, die zich overal doorheen boort. En er is de hoop, het geloof en het verlangen dat in ons leeft en dat maakt dat wij bergen kunnen verzetten.
Maar dat is de mooie kant van de schepping.
Daarnaast is er ook nog wat anders.
De natuur kan liefelijk, mooi en aangenaam zijn, maar evengoed slaan aardbevingen en tsunami’s ongenadig toe en vegen ze tienduizenden onschuldige mensen en dieren van de aardbodem. Epidemieën roeien een ganse bevolking uit. Er zijn misoogsten en overstromingen. Mensen komen om van honger en dorst en kinderen krijgen kanker. Het kost dan toch wel moeite om hierin de hand van een liefdevolle God te zien. En toch beweren wij christenen dat die liefdevolle God er wel degelijk is en zich ook laat voelen in ons leven. Soms, in bepaalde, kostbare momenten ervaren wij Hem. En onze ervaring wordt bevestigd door een indrukwekkend aantal getuigen uit alle tijden en culturen.

Oerervaring
Maar hoe kan je die twee nu rijmen?
Misschien komen wij al een eind dichter bij een uitweg uit dit dilemma als wij de mythische opvatting laten varen dat een liefdevolle God ook een ideale, perfecte en liefdevolle wereld moet scheppen. Want wij weten dat niet en het strookt in ieder geval ook niet met wat wij vaststellen. Laten we dus terugkeren naar de oerervaring in het joodse en het christelijke denken. En die oerervaring is er een van gered-zijn. De Joden hebben God ervaren als diegene die hen gered heeft uit het slavenhuis van Egypte. En de eerste christenen hadden precies dezelfde ervaring van gered-zijn door Christus, die genoemd werd de Redder van de wereld, de Verlosser van de mens. Een groot theoloog beschreef de stemming onder de eerste christenen met “a tremendous sense of salvation”: een ongelooflijk gevoel van gered-zijn.
Die ervaring van gered-zijn door een oneindig liefdevolle God is de oerervaring.

Redenering achteraf
Pas later is men gaan redeneren: die God die ons gered heeft en zoveel van ons houdt, die is zo onvoorstelbaar machtig, die moet wel de Schepper zijn van alles wat bestaat. De kernervaring in de joods-christelijke beleving is dus niet die van een God die alles geschapen heeft, maar een God die van ons houdt en ons ook reddend nabij is als wij ons voor Hem openstellen. Dat is de christelijke oerervaring. Wij ervaren dus God niet allereerst als Schepper. Dát is het resultaat van geredeneer achteraf. Ik ken overtuigde christenen die de opvatting dat God Schepper van hemel en aarde is, volkomen onbelangrijk vinden. Voor hen hoeft dat niet eens zo te zijn. Ze zeggen dat God zich laat kennen als een liefdevolle Kracht die doordringt in de schepping, maar dat Hij ook de Schepper zou zijn, is voor hen niet relevant. Een nogal ongewone en onverwachte visie binnen het christendom, maar daarom zo gek nog niet.
In ieder geval is het zo, dat wij duidelijk geworpen zijn in een onaffe wereld.
Dat de wereld dus zeker niet perfect en ideaal in elkaar steekt.
Wij hebben het daar moeilijk mee, maar het is nu eenmaal zo. Dat God, als Hij liefde is, ook een volmaakte wereld en volmaakte mensen moet scheppen is een menselijke fantasie. Dat hoeft helemaal niet zo te zijn.

Verantwoordelijkheid
Christenen zijn met de tijd meer en meer gaan begrijpen dat de liefdevolle Kracht die wij God noemen ons wil stimuleren om van deze onaffe wereld een paradijs te maken. Hij lokt en roept en zweept ons op om met hart en ziel, met wilskracht en verstand de schepping te vervolmaken. Hij wil de scheppingskracht die in ons is steeds verder activeren. Sommigen noemen dat het “ondraaglijk compliment”. God wil ons van schepselen immers tot scheppers maken. Een onvoorstelbare eer die Hij ons brengt maar tegelijk een drukkende verantwoordelijkheid, een ondraaglijk compliment.
God gelooft in ons.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s