Een bodem van ontferming

Zondag 31 maart 2019, 4de zondag van de Veertigdagentijd (jaar C)

Vorige week zijn we geëindigd met enkele overwegingen rond de parabel van de onvruchtbare vijgenboom. Ik zei toen dat ikzelf Gods liefde en barmhartigheid vooral ervaar in het eindeloos geduld dat Hij met me heeft.
Dat hoeft uiteraard niet noodzakelijk ook uw ervaring te zijn. Niemand gelooft op precies dezelfde manier. En niemand ervaart God op precies dezelfde wijze als een ander. God past zich blijkbaar liefdevol aan, zowel aan onze noden als aan onze gevoeligheden, en die zijn uiteraard voor iedereen anders.
Wanneer ik zeg dat God de dragende grond van mijn bestaan is, omdat Hij zich door mijn nukkigheid niet uit het veld laat slaan en mij altijd nieuwe kansen geeft, dan zeg ik iets heel persoonlijks. Dan zeg ik dat ik persoonlijk de liefde van God ervaar via zijn onvoorstelbaar eindeloos geduld met mij. Dat geduld heeft Hij uiteraard met elk van ons. Maar bij mij is het dat facet van Hem dat mij het meest aanspreekt, verbijstert zelfs. Hij blijft mij maar groeikansen geven en ik blijf er maar half of helemaal niet op ingaan.

Teleurstelling
Soms vind ik nota’s terug met daarop voornemens die ik zo’n 20 of 30 jaar geleden maakte en waar ik nu nog altijd niet aan toegekomen ben. En waar ik nu nog altijd “goede voornemens” over maak. Soms stel ik mij voor hoe God wel naar mij moet kijken: eindeloos veel geduld, afgewogen tegen een niet-aflatende teleurstelling. Maar ieder van ons ervaart die dingen anders. De liefde van God is voor elke mens even sterk, maar ieder van ons ervaart ze op een andere manier. Soms kan je de liefde en barmhartigheid van God ook aflezen uit het feit dat je niet gestraft wordt. Wij kennen allemaal momenten dat we jammeren van “dat heb ik toch niet verdiend”. Maar er zijn toch ook momenten in ons leven dat we dingen uitsteken die echt niet kunnen en dat we daar toch mee wegkomen, zonder dat we daarvoor gestraft worden. Maar zo is God blijkbaar. Als de jongste zoon in de parabel in pure miserie terechtkomt, dan is dat omdat hij zichzelf in nesten gewerkt heeft. Zijn verhaal is een typisch voorbeeld van hoe wij, door te kiezen voor ons egoïsme in plaats van te doen wat God van ons vraagt, alleen maar timmeren aan onze ondergang.

Onvoorwaardelijk
De Vader uit de parabel belet de zoon niet om verkeerd te doen. Hij legt hem geen strobreed in de weg. Maar iedere dag staat hij op de uitkijk. Alle wegen blijven open, niets is verloren. Als hij terug komt zal hij zijn zoon in de armen sluiten. Want hij houdt nog even hartstochtelijk van hem als voorheen.
Ik moet daar altijd aan denken als ik, na een zelfmoord, op de radio hoor zeggen dat je, als je met zo’n gedachten rondloopt, contact kan opnemen met een centrum voor zelfmoordpreventie. Het illustreert de totale machteloosheid van onze huidige seculiere samenleving. Zou het geen betere zelfmoordpreventie zijn als wij de mensen terug konden overtuigen dat, wat er ook gebeurd is, wat je ook overkomen is, wat je ook misdaan hebt, als je denkt dat je leven compleet zinloos (geworden) is en niemand nog van je houdt, dat er dan nog altijd Iemand is die hartstochtelijk en onvoorwaardelijk van je houdt? En je toekomst geven wil. Dat je bemind wordt door de diepste Grond van het bestaan.

Onrechtvaardig
Want God is zeker niet rechtvaardig in de gewone betekenis van het woord.
Ik vermoed dat het kerkelijk recht bijvoorbeeld meer gebaseerd is op het oude Romeinse recht dan op het Evangelie. Want de God die we hebben leren kennen uit het Evangelie is eigenlijk verschrikkelijk onrechtvaardig. Hij vergeeft fouten zonder ze te bestraffen, en hij is zeker niet te vinden voor strikte gelijkheid: Hij trekt vóór, Hij bevoordeligt de kleine, de arme en al wie op sukkel is. Een moderne toepassing van wat God voorstaat vind je, heel verrassend, terug in het hedendaags begrip “positieve discriminatie”: wie achterstaat bevoordeligen. Vreselijk onrechtvaardig, maar heel evangelisch. Denk aan de oudste zoon uit de parabel. Heel zijn leven lang heeft hij trouw zijn plicht gedaan, gewerkt voor zijn vader en voor zijn familie en, zo lees je tussen de regels, een eerbaar en zelfs voorbeeldig leven geleid. Maar nu de jongste zoon, een ongelooflijke nietsnut, die op korte tijd het halve vermogen van zijn vader erdoor gejaagd heeft met braspartijen, nu die eindelijk weer zijn kop laat zien, wordt hij ingehaald als een koning. Als we ook maar enig gevoel hebben voor rechtvaardigheid, dan delen wij volkomen in de opstandige gevoelens en de weerzin van de oudste zoon. Want—hoe je het ook draait of keert—wat de vader hier doet is niet correct. Maar. . . zo is God. Niet-correct. Naar onze morele en juridische normen, soms zelfs vreselijk onrechtvaardig. Maar Hij is God.

Goddank
Wij kunnen onze maatschappij onmogelijk zo inrichten. Wij kunnen ons niet permitteren van misstappen ongestraft te laten en altijd weer opnieuw nieuwe kansen te geven. God kan dat wel. Wij natuurlijk ook, maar alleen in ons persoonlijk leven. Niet als samenleving, want anders zouden wij uiteindelijk in pure chaos terechtkomen. Maar God mag wel zo zijn. God “mag” zijn liefde boven alles stellen. En Goddank dat Hij dat ook doet. Want hoe vaak staan wij niet in de positie dat wij zijn liefde veel meer nodig hebben dan zijn rechtvaardigheid.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s