Onze Joodse neven

Zondag 25 mei 2019, Zesde zondag van Pasen (jaar C)

Toen Paulus aan zijn missiereizen begon, bleek al vlug dat hij heidenen in de Kerk opnam, zonder dat die verplicht werden de joodse gebruiken (zoals de besnijdenis bijvoorbeeld) over te nemen. Iets wat natuurlijk wrevel opwekte bij de joodse christelijke gemeenten. Er werd dan een vergadering bijeengeroepen in Jeruzalem (zeg maar, het eerste concilie) en daar werd definitief beslist dat een christen die uit het heidendom kwam zich niet aan de joodse wetten moest onderwerpen. De pil werd voor de joden wat verguld: de besluiten werden gegoten in een vorm die op een compromis leek, maar het was een beslissing van wereldhistorische betekenis. Het christendom maakte zich los van het Jodendom. En in plaats van een joodse sekte werd het het geloof dat als een storm over het Romeinse rijk zou gaan. Van dan af was de scheiding definitief.

Vechtscheiding
Vanuit het standpunt van de christenen tenminste. Want de joden bleven de christenen nog lange tijd zien als afvalligen en ketters. En overal waar joodse gemeenschappen woonden, ook in Griekenland en in Rome, gebruikten ze hun invloed om de christenen tegen te werken en te vervolgen. Denk aan Paulus die tot in Damascus in Syrië volgelingen van Jezus moest opsporen om hen als gevangenen naar Jeruzalem te voeren.
Later, toen het christendom steeds meer aan macht en aanzien won, was het de beurt aan de joden om kennis te maken met vervolging en uitsluiting. Met als trieste hoogtepunt het Spanje van de middeleeuwen waar joden de keuze kregen tussen zich bekeren of emigreren. En als ze “hervielen” kregen ze te maken met de meest perfide instelling van de alles centraliserende en gelijkschakelende moderne staat-in-wording: de inquisitie.

Joodse ouders
Als je dat nu allemaal op een rijtje zet kan je je natuurlijk afvragen waarom christenen dat Oude Testament toch blijven meezeulen. Een Oud Testament dat toch eigenlijk een soort geschiedenisboek van Israël is, een soort logboek van de eeuwenoude wederwaardigheden van het joodse volk.
Ik denk dat dat komt omdat wij de joden, ondanks alle antipathieën langs weerskanten, altijd zijn blijven beschouwen als onze geestelijke voorvaderen.
Zij waren de eersten die een klaar besef hadden dat er maar één God is.
En uit hen is tenslotte Jezus voortgekomen. En de apostelen en de eerste christenen waren nu eenmaal joden. Wij kunnen dus hun “ouderschap” gewoon niet loochenen.

Anders
Van de andere kant is het wel duidelijk dat je ook serieuze breuklijnen kan vaststellen tussen het Nieuwe en het Oude Testament. En dat, wat een Huub Oosterhuis bijvoorbeeld ook mag beweren, er toch wel een hemelsbreed verschil ligt tussen de joodse Jahweh van de hemelse legerscharen en de barmhartige Vader die door Jezus gepredikt en belichaamd werd.
En natuurlijk vind je ook in het Oude Testament (net zoals in de heilige boeken van om het even welke religie) hele mooie en poëtische passages over de liefdevolle en barmhartige kant van God. Maar dat kan niet verdoezelen dat de geest die spreekt uit het evangelie en het godsbeeld dat daar naar voor komt toch wel erg verschilt van dat van de joodse Bijbel.

IJkpunt
Waarom vertel ik dat nu. Uiteraard niet om een beetje stemming te maken tegen onze joodse neven. Maar wel om een andere, maar wel belangrijke reden. Vooral mensen die via de liturgie of via persoonlijke lezing vaak in contact komen met de teksten zowel van het Oude als van het Nieuwe Testament stuiten op een steeds terugkerende moeilijkheid.
Ze merken dat het beeld van God dat uit het ene boek naar voorkomt niet echt correspondeert met dat uit het andere deel van de Bijbel.
Welnu, wij zijn christenen. Dat wil zeggen dat voor ons de persoon van Jezus Christus centraal staat. Dat Hij ons ijkpunt is.
En dat wij onze opvattingen en ons handelen helemaal afstemmen op Hem.
En op Hem alleen. Dat is belangrijk omdat je regelmatig moet kiezen.

Tegenstrijdigheden
De Bijbel is niet in de hemel maar door mensen geschreven. Heilige mensen, diepgelovige en geïnspireerde mensen maar toch: mensen.
En mensen interpreteren, leggen accenten. Soms leggen ze zelfs hun eigen opvattingen in wat ze menen waar te nemen. Iets wat overigens ook schering en inslag is bij niet-religieuze berichtgeving. Vaak spreken verschillende waarnemers en schrijvers elkaar zelfs tegen terwijl ze over hetzelfde fenomeen heel eerlijk proberen te berichten. Daardoor komt het dat je zelfs in de evangelies sommige tegenstrijdigheden tegenkomt.
Maar dan nog hebben we in ieder geval een zeer duidelijk en samenhangend beeld van Jezus en van zijn opvattingen. En Hij is voor ons de norm.
Een voorbeeld om af te ronden: voor Jezus kan het absoluut niet dat je wraak neemt in plaats van te vergeven. Nogal wat figuren uit het Oude Testament, en niet van de minsten, prijzen wraak nemen juist aan en vinden vergeven maar niets. Als christen twijfel je er geen moment aan wie je hier moet volgen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s