Beeld van God

Dinsdag 24/woensdag 25 december 2019, Kerstmis (jaar A)

Dat wij de laatste 50 jaar het geloof meer en meer zijn gaan voorstellen als therapeutisch, dat was, denk ik, een vergissing.
Ik mag dat rustig zeggen want als daar iemand met open ogen ingelopen is, dan zal het deze jongen wel zijn. Ik steek al jaren de loftrompet over de genezende en bevrijdende kracht van het christelijk geloof. Ik blijf daar ook nu nog achter staan. Ik ben er diep van overtuigd dat goed begrepen christendom mensen openbreekt en ten volle doet leven. Dat het heilzaam is, zowel voor het individu als voor de maatschappij.
Maar strikt genomen zou je dat genezende karakter een aangenaam bijproduct kunnen noemen.
Want het christelijk geloof wil niet op de eerste plaats een therapie zijn.
Het pretendeert ons immers feiten aan te reiken. Ons te vertellen waarom de wereld, de kosmos en het leven is zoals het is. Wat de bedoeling ervan is.

Passie
De vraag die dan daarbij vooral gesteld moet worden is niet zozeer: is het goed voor me, is het heilzaam voor de mensen?
Maar: is het waar? Want, ofwel is het waar en dan is het van onnoemelijk belang voor elke mens. Ofwel is het niet waar en dan is het meteen het meest kolossale bedrog dat ooit op mensen is losgelaten. En dan moeten we er meteen mee kappen, ongeacht of we er ons goed bij voelen of niet.
En die vraag, dat nieuwsgierig en zelfs gepassioneerd willen weten of iets waar is of onwaar, is typisch menselijk. Het is één van de dingen, waarin mensen verschillen van dieren. En het is bij uitstek ook typisch christelijk.
Dat zoeken naar waarheid is binnen de Kerk altijd bijna een obsessie geweest.
Het heeft ons briljante geesten opgeleverd, gaande van Augustinus, Thomas van Aquino en meester Eckhart tot Pascal en Descartes. Maar het bracht ons ook de inquisitie en later ook de systematische twijfel, en daarna het pantheïsme van Spinoza. En nog later het atheïsme, dat eigenlijk een soort niet-erg-gewenste tweelingbroer is van het christendom.

Rationeel
Dat zijn dan de minder prettige consequenties van dat gepassioneerd zoeken naar de waarheid. Maar die moeten wij er bij nemen. Liever dan ons verstand tussen haakjes te zetten.
En wij mogen ons vooral niet in de anti-wetenschappelijke hoek laten dringen waarin onze “tweelingbroertjes” ons zo graag willen neerzetten.
Wij katholieken, zijn bijvoorbeeld absoluut geen creationisten hoewel de media dat soms heimelijk suggereren. De Big-Bang theorie is zelfs afkomstig van een priester van bij ons, Georges Lemaître van de Leuvense Universiteit. Onze protestantse fundamentalistische broeders in Amerika dwalen als zij nieuwe wetenschappelijke bevindingen bestrijden.
Wij moeten juist dankbaar zijn als de wetenschap bepaalde inzichten en denkbeelden van het geloof kan aanvullen of uitzuiveren.
Maar tezelfdertijd zijn wij er ons, in onze queeste naar inzicht en waarheid, heel sterk van bewust dat wetenschap geloof nooit kan vervangen.
Er is niet 1 grote levensvraag waarop de wetenschap een antwoord kan geven.
Dat wil ze ook niet. Dat bedoelt ze ook niet.
Wetenschap legt uit hoe iets in elkaar zit. En ze doet dat met een splendeur die iedere normale mens met ontzag en bewondering vervult. Maar daar houdt het mee op. Voor een antwoord op de grote levensvragen zijn haar schouders te smal. Als wij dus willen weten of het waar is wat het geloof—en met name het christendom—ons vertelt, dan zullen wij er niet komen met wetenschappelijke proefnemingen. En zelfs filosofische en theologische overwegingen kunnen ons wel helpen, maar ze kunnen ons niet echt over de streep trekken.

Springen
Het enige deugdelijk middel is alle angst voor inbeelding van je afzetten en ervan uitgaan dát het waar is. En er dan naar leven.
En dan ervaren dat het inderdaad zo is. Als je wil weten of bidden zin heeft, bid dan. Er is geen enkele garantie dat je ook verhoord wordt.
Maar als je bidt, echt bidt, bidt met je hart en met overgave, dan zal je wel vroeg of laat ondervinden dat er Iemand is die naar je luistert.
En dat die Iemand ook echt van je houdt. Onvoorwaardelijk van je houdt.
En dat geldt voor alle facetten van het geloof. Durf de sprong te wagen.
Zeg, zoals Pascal, met zijn beroemde weddenschap: “J’accepte” of: “Ik neem het aan”. Leef er dan naar, probeer ernaar te leven, en je zal ondervinden dat alles wat het kindje dat vannacht geboren is ons heeft geleerd, ook werkelijk waar is.
Probeer te bidden. Spreek gewoon tegen God en ga ervanuit dat er inderdaad Iemand is die naar je luistert. En je zal merken dat God geen inbeelding is, maar een ontzagwekkende werkelijkheid. Er is niets, maar dan ook niets ter wereld dat je zo’n geborgenheid geeft als het besef dat Hij er werkelijk is. En dat Hij van je houdt, meer nog, dat Hij de liefde zelf is.

Weerspiegeling
En stilaan ontdek je, ook zonder filosofen en theologen, iets wat je gerust het grootste geheim van de kosmos kan noemen. Je ontdekt dat die God die liefde is ook diep in jezelf aanwezig is, als een intens verlangen. En dat de geboorte in Bethlehem niet iets eenmaligs is. Je ontdekt dat die ontzagwekkende God, de Schepper van Hemel en aarde ook in jou mens wil worden. Dat je geroepen bent om, op je eigen allerindividueelste manier, een beeld, een “weerspiegeling” van God te zijn. Het lijkt een onbereikbaar ideaal, maar belangrijk is dat wij elke dag groeien naar dat ideaal toe: een mens te worden die steeds meer leeft van en voor de liefde. Ondertussen blijf je misschien toch wel zitten met de vraag of geloof nu al dan niet gelukkig maakt. Persoonlijk ben ik er van overtuigd dat het christelijk geloof je inderdaad gelukkig maakt.
Als je beseft dat je bemind wordt en van daaruit ook zelf liefdevoller probeert te leven, dan bén je gewoon gelukkig. Je kan je zelfs serieus de vraag stellen of er buiten de liefde wel geluk bestaat?
Maar de hamvraag, of het ook wáár is, kan alleen jijzelf beantwoorden.
Maar dan moet je wel durven springen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s