Onversneden maar helder

Zondag 7 juni 2020, Hoogfeest van de Heilige Drievuldigheid (jaar A)

Vandaag is het de zondag van de Drie-eenheid of zoals men dat vroeger noemde = Drievuldigheidszondag.
Die drie-eenheid, die typisch christelijke opvatting van “één God in drie goddelijke personen” is altijd een moeilijk begrip geweest. Voor christenen zelf en zeker ook voor mensen die buiten ons geloof staan.
Moslims bijvoorbeeld hebben heel de geschiedenis door, en nu nog, de christenen ervan verdacht dat ze wel zeggen in één God te geloven maar dat ze heimelijk drie goden aanbidden. En we kunnen alleen maar toegeven dat dat aartsmoeilijke theologisch begrip heel gemakkelijk aanleiding geeft tot onbegrip en misverstanden.

Gesloten
En dat geldt trouwens voor vele geloofsformules (dogma’s).
De opstellers van die geloofspunten wilden waterdichte definities die geen enkele ruimte lieten voor afwijkende interpretaties. Rond die dingen was er in het verleden al te veel hommeles geweest. Het moest dus juist zijn.
En dus gingen, met de tijd, diegenen die het geloof moesten doorgeven, theologen, leraren en priesters, een taal gebruiken die zo correct en hermetisch was dat alleen ingewijden haar nog begrepen en konden smaken.
Het simpele avondgebedje dat je moeder je leerde: “Het kwaadje dat ik heb gedaan, rekent Jezus mij niet aan” werd als je groter werd vervangen door het “Akte van berouw”. En bij dat akte van berouw had je twee mogelijkheden.
Ofwel kromp je bijna ineen onder de zwaarte van de woorden, ofwel rammelde je het af, zonder er verder veel bij na te denken. De meesten onder ons kozen voor deze laatste mogelijkheid.

Helder
Waarom vertel ik dat nu allemaal?
Ik heb in ieder geval geen enkele behoefte om af te rekenen met de oude Kerk of de theologie van weleer. Die passie is mij volkomen vreemd. Iedere tijd heeft recht op zijn eigenaardigheden.
Maar ik weet ook dat die ouwe en ingewikkelde formuleringen heel vreemd klinken in de oren van mensen van vandaag. Mensen van nu hebben dat byzantijns gespin achter zich gelaten en verlangen klare, onmiddellijk begrijpelijke formuleringen.
Als wij dus ons geloof willen doorgeven aan mensen van vandaag, dan zal dat alleen maar lukken als wij dat doen in een heldere en klare taal.
En dat kan heel gemakkelijk. Wij hebben tenslotte niets te verbergen en kunnen er alleen maar bij winnen als buitenstaanders onze woorden onmiddellijk begrijpen.

Nicea
Wij moeten ons geloof dus niet “aanpassen”, het niet afzwakken, het niet “aanlengen” met water. Wij hebben een prachtig geloof, dat nu al 2000 jaar alle aanvallen overleeft.
Wij moeten niet, zoals bij minderwaardige olijfolie, afkomen met een tweede of een derde persing om het “aannemelijker” te maken. Wij moeten het echte christelijk geloof blijven aanbieden.
Maar de taal waarin dat gebeurt, moet wel aangepast zijn aan de tijd.
Neem nu het begrip van de Drie-eenheid en wat de geloofsbelijdenis van het Concilie van Nicea (4de eeuw) daarover heeft bepaald. Christus wordt daarin genoemd: “God uit God, licht uit licht, ware God uit de ware God, geboren, niet geschapen.”
Terwijl de Geest dan weer “voortkomt uit de Vader en de Zoon”. Niet uit de Vader alleen, want op dat punt zijn de katholieke en de orthodoxe kerk uiteindelijk uit elkaar gegaan. En terwijl je luistert naar al die plechtige en zwaarwichtige woorden uit Nicea, hoor je het toch ook altijd een beetje donderen in Keulen. Wat moet je vandaag in godsnaam met zo’n taal, die alleen nog door een select clubje ingewijden wordt begrepen?

Anders gezegd
Zou dat nu echt ketters zijn, als je bijvoorbeeld zegt dat God (de Vader) diegene is die aan de oorsprong ligt van alles wat bestaat en die dat bestaande ook doordringt en in stand houdt. Omdat die God ons begrip volkomen te boven gaat, heeft Hij zich aan ons laten kennen in een mens: Jezus (de Zoon). Van Hem weten wij dat God Liefde is en dat Hij ons wil opnemen in zijn eigen leven.
God laat zich niet alleen kennen via Jezus, maar Hij spreekt ook in ons eigen hart. En dat spreken van God in ons diepste binnenste noemen wij de H. Geest.
Als je het zo zegt, zal iedere mens van vandaag je begrijpen.
En toch verkoop je geen derde spoeling. Je zegt bijvoorbeeld niet dat “Jezus een groot leraar was, een bijzondere mens”. Want dan ben ik weg: “bijzondere mensen” hebben we al genoeg gehad in de geschiedenis. Daar loop ik niet achter aan. Vader, Zoon en H. Geest zijn gewoon drie verschijningsvormen van dezelfde God.
Ik hou van onversneden Christendom.
Maar het moet wel gebracht worden in een taal van vandaag.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s