Vergeven: een christelijke plicht

Zondag 13 september 2020, Vierentwintigste zondag door het jaar (jaar A)

Vele jaren geleden was de Luikse PS-er André Cools één van de machtigste politici in ons land. Je kon in België bijna geen enkele beslissing meer nemen zonder hem daarin te kennen.
Van deze André Cools werd ooit de uitspraak genoteerd: “Moi, je ne pardonne jamais – Ik vergeef nooit”.
Het was een statement met een zeer hoog machogehalte. De boodschap was: voor mijn vrienden ga ik door een vuur. Maar als je mij dwars zit of zelfs verraadt, dan zal ik je vinden.
“Moi, je ne pardonne jamais!”. En hij voegde er nog iets aan toe: “Je ne suis pas chrétien”. En dat was een veelzeggende verduidelijking.
Want iemand vergeven is inderdaad typisch christelijk. Ik meen zelfs exclusief christelijk.

Plicht
Andere geloven en ook de niet-religieuze stromingen en instellingen (zoals ons eigen rechtssysteem bijvoorbeeld) benadrukken de rechtvaardigheid. Wat inhoudt dat het kwaad wordt bestraft. Punt, andere lijn.
Zelfs als in andere godsdiensten aangemaand wordt om wat verkeerd was te vergeven, meen ik (want ik ben geen specialist) dat het gaat over het vergeven van volksgenoten of geloofsgenoten. Niet van anderen.
In ieder geval is het zo, dat geen enkele leer zo’n sterke nadruk legt op de plicht om te vergeven als het christendom.
Waarom eigenlijk? Waarom is fouten vergeven zo belangrijk?
Waarom kan gewoon rechtvaardigheid, d.w.z. het bestraffen van het begane onrecht niet volstaan? Waarom is voor Jezus die loodzware eis om iedereen die je wat aangedaan heeft te vergeven, van harte te vergeven zelfs, zo belangrijk?

Reden
Want het is inderdaad een loodzware, bijna niet uit te voeren eis.
Andere godsdiensten geven vaak de indruk dat ze de mensen allerlei voorschriften, geboden en verboden opleggen waar een christen geen omkijken naar heeft.
Waardoor je de indruk zou kunnen krijgen dat met wat Christus van ons vraagt veel gemakkelijker te leven valt dan met, bijvoorbeeld, al die zeer concrete voorschriften uit de Thora (méér dan 600) die iedere vrome jood moet navolgen in zijn gewoon dagelijks leven.
Maar dat is niet zo. Want wat is het moeilijkst: een of andere vleessoort vermijden (terwijl er zoveel andere en veel lekkerder keuzen mogelijk zijn) of iemand van harte vergeven die jou of een van je dierbaren hatelijk behandeld heeft?
Ik denk dat dit duidelijk is. Maar waarom staat Jezus zo sterk op die vergeving?
Omdat God liefde is.
En omdat Hij liefde is en van ons houdt, wil Hij dat ook wij liefdevolle wezens worden.

Moeilijkheid
Maar wij zondigen voortdurend, ook als we ons best doen om andere mensen te worden.
Vaak is de drang naar het foute sterker dan onszelf.
Paulus zegt: “Het goede dat ik wil doen, doe ik niet en het kwade dat ik niet wil, doe ik wel”. En dus blijft er, als God van ons houdt en als onze vrijheid Hem lief is, niets anders over dan ons te vergeven. Maar God verlangt van ons hetzelfde.
En hier komt de parabel van vandaag in de picture.
Een man zijn schuld, wordt grootmoedig kwijtgescholden. Maar eens die zaak geregeld, treedt hij bijzonder hardvochtig op tegenover een collega van hem die hem een veel kleiner bedrag schuldig was. En dáárvoor wordt hij zwaar gestraft door zijn Heer.
Belangrijk is hier: hij wordt niet gestraft voor zijn oorspronkelijke fout (de schulden die hij had), maar voor het feit dat hij onbarmhartig was voor een ander. Terwijl zijn eigen schuld vergeven was, kon hij geen vergeving opbrengen voor die andere.
Hij wordt dus gestraft.

Bevrijding
Het is belangrijk te zien dat Jezus’ eis om te vergeven de rechtvaardigheid niet opheft, maar daar als het ware de bekroning van is. De woorden rechtvaardigheid en gerechtigheid komen op bijna elke bladzijde van de Bijbel voor.
Maar rechtvaardigheid stelt alleen maar “orde op zaken”. En vaak blijft aan weerskanten rancune en een sterk negatief gevoel, vaak zelfs het verlangen naar wraak. Echt bevrijdend wordt het pas als er ook vergeving is. En mensen bevrijden is het sleutelwoord in heel de opstelling van Jezus.
En alleen oprechte vergeving zorgt voor bevrijding, zowel bij diegene die ze geeft, als bij diegene die ze ontvangt.
Daarom is het ook belangrijk dat wij vergeving uit de sfeer van het humeur en de gevoelens halen. Iemand echt vergeven doe je met je verstand en vooral met je wil.

Maar
Er zijn echter gevallen waar dat niet kan.
Ik denk bijvoorbeeld aan die vrouw die in de kampen tijdens de oorlog haar ouders en twee van haar kinderen verloor, terwijl ze er ook zelf onmenselijk was behandeld. Ik zou nooit aan zo iemand durven vragen om haar beulen te vergeven. Jezus wel, en waarschijnlijk ook met goed gevolg. Maar ik niet, wij niet. Misschien mogen we dat zelfs niet vragen van iemand die zo verschrikkelijk geleden heeft onder de misdaden van anderen.
Misschien volstaat voor deze mensen een bijzondere en minimale vorm van vergeving: geen wraak nemen. Wel recht laten geschieden. Maar geen wraak nemen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s