Oprukkend heidendom

Zondag 9 mei 2021, Zesde Paaszondag (jaar B)

Beide lezingen vandaag gaan over het centrale christelijke thema dat God liefde is. Wij hebben die woorden al ontelbare keren gehoord. En ze vloeien ook zo gemakkelijk uit onze mond en onze pen, ze klinken voor ons zo gewoon en vertrouwd dat ze bijna banaal geworden zijn.
Maar dat zijn ze allerminst. De gedachte, de boodschap, de overtuiging dat God liefde is, was destijds zo revolutionair dat wij ons dat nu nog maar moeilijk kunnen voorstellen.

Angst
Tot aan de komst van het christendom waren God en de goden redelijk onbetrouwbare wezens. Ze hadden macht en konden je helpen, maar ze konden je met hetzelfde gemak de vernieling indraaien.
Het kwam er dus voor de mens in al zijn miserie op aan om de goden gunstig te stemmen. En dat probeerde je dan met gebeden en vooral met offers.
Het ging dus om een godheid die moest helpen om onze angsten tot bedaren te brengen, maar die zelf ook angstaanjagend was.
En een deel van die vreeswekkende God is via het Oude Testament ook het christendom ingeslopen.
Omdat Jezus zelf joods was, en de eerste leerlingen eveneens, hebben de christenen naast het evangelie van Jezus ook het Oude Testament in “hun” Bijbel opgenomen. En je zou dat nog enigszins kunnen verantwoorden. Omwille van het respect voor hun eigen origine: het joodse denken en het kordaat verwerpen van het veelgodendom en van alle mogelijke astrologische rimram.
Bovendien heeft het Oude Testament ons onmiskenbaar niet alleen enkele van de prachtigste verhalen uit de wereldliteratuur geschonken, maar ook indrukwekkende beelden en getuigenissen over de liefde, de trouw, de tederheid van God.
En toch kan je, wat Oosterhuis ook moge vertellen, de God van het Oude Testament niet echt de God van de christenen noemen.

God is liefde
Want de joodse God is niet alleen teder en trouw en liefdevol. Hij noemt zichzelf ook een jaloerse God, die zonden bestraft tot in het zoveelste geslacht, die mensen scherp in het oog houdt of ze zijn wetten wel naleven en die vuur spuwt naar de vijanden van zijn vrienden. Dit is niet de God van Jezus.
En als christelijke ouders mij zeggen dat ze hun kinderen stimuleren de Bijbel te lezen, dan raad ik ze altijd aan om hun het evangelie van Jezus te geven en het Oude Testament te laten voor later.
Voor als hun keuze voor Jezus al vaststaat.
Want de God van Jezus is pure liefde. En alles wat over Hem verteld wordt en dat daarmee niet strookt is larie. Elke bladzijde van het evangelie bevestigt dat.
Elke bladzijde in het evangelie leert ons dat dit het onbetwistbare centrale punt is in ons geloof: dat God oneindig veel houdt van iedere mens. En dat hij ons wil nodig hebben om zijn liefde door te geven. En ook al kunnen wij die liefde die God voor ieder van ons heeft niet wetenschappelijk bewijzen, wij kunnen ze in ieder geval wel zo sterk ervaren dat het een vaste zekerheid wordt in ons leven.

Vragen
Ook al begrijpen wij God niet altijd. Ook al stelt bijvoorbeeld de vreselijke gang van zaken in de natuur (vreten en opgevreten worden) ons voor een raadsel. En stellen wij ons vragen bij alle vreselijke dingen die onszelf in het leven overkomen.
Maar juist dan moeten wij als christenen blijven vasthouden aan dat centrale gegeven dat God liefde is en dat wij die liefde willen doorgeven.
Ook al zijn er dingen die wij niet begrijpen. God blijft nu eenmaal voor een groot deel mysterie.
Misschien is zijn liefde anders dan de onze? En bovendien weet en ziet en voorziet God ook dingen waar wij geen weet van hebben. Maar laat ons liever toegeven dat wij een aantal zaken niet begrijpen dan dit centrale thema, dat God liefde is, los te laten.
Liever die liefde niet altijd te begrijpen dan dingen te “verklaren” met mumbo jumbo, met “straf van God” bijvoorbeeld.

Prechristelijk
In streken waar het christelijk geloof achteruitboert wordt de leemte maar heel gedeeltelijk opgevuld met seculier denken. Het is vooral pseudoreligiositeit (ook in sport, politiek, entertainment enz.) die de plaats inneemt. Die pseudomystiek noemen ze in Engeland mumbo jumbo. En ze weten daar waar ze het over hebben.
In het hedendaagse Engeland alleen al zijn er duizenden geregistreerde en door de overheid erkende heksen en tovenaars. Je kan erom lachen. Maar het is gevaarlijker dan je denkt. Laatst zei iemand: neem de eerste de beste stupide mythe, plak er wat racistische complottheorieën tegenaan, overgiet het geheel met de bombastische muziek van Wagner en je krijgt . . . Hitler en zijn SS.
Het is allemaal niet zo zielig en ongevaarlijk als het lijkt.
Als het gaat om dit soort dingen moeten christenen zich rationeler opstellen dan de meest rabiate rationalisten. God is liefde, en wij moeten in onze manier van leven die liefde doorgeven aan onze broeders en zusters.
Elke leer die daarvan afwijkt, hoe religieus, mystiek of wereld-verbeterend ze ook lijkt, is niet-christelijk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s